19 بهمن 1391

راهبردهای تحقیقات آکادمیک برای روزنامه ‌نگاران

19 بهمن 1391

نوشته: کیلی ویلزک

ترجمه: انوشه جاوید

خبرنگاران ایران: «کلی ویلزک»(۱) یکی از کتابدارهای سر‌شناس دانشکده‌ کندی دانشگاه هاروارد است که حوزه کاری‌اش کتابداری تحقیقی است. او سالیان سال است که به گروه‌های مختلف دانشجویان، محققان و روزنامه نگار در امر دستیابی به منابع قابل استناد و معتبر کمک‌های کار‌شناسانه می‌کند. ویلزک به قدری در این امر مقتدرانه و به روز عمل می‌کند که توصیه‌ها و شیوه‌های مورد استفاده او در بسیاری از کلاس‌های درسی از جمله روزنامه نگاری تحقیقی ارائه می‌شود. مقاله پیش رو یکی از چندین مقاله‌ای است که ویلزک در مورد شیوه‌های کاربردی در تحقیقات آکادمیک برای روزنامه نگاران به رشته تحریر درآورده است:

تحقیق بهتر و موثر‌تر یکی از مهارت ‌های حیاتی برای روزنامه ‌نگاران است – به ویژه در دوره و زمانه‌ای که به عصر اطلاعات و ارتباطات شهرت دارد و کوچک‌ترین اشتباهی به سرعت در صفحات اینترنتی تبدیل به نوعی رسوایی حرفه‌ای می‌شود.

این مساله (تحقیق) نیز مانند سایر ابعاد و بخش‌های حرفه روزنامه نگاری، نیازمند تمرین و پیدا کردن عادت‌های مناسب و خوب است. مطمئن باشید به عنوان یک روزنامه نگار یا کسی که در حوزه رسانه و ارتباطات فعالیت می‌کند، وقتی عادت‌های خوب و شیوه‌های موفق مخصوص به خود را برای جمع ‌آوری اطلاعات پیدا کنید، پاداش عملتان را چند برابر و به شکل مداوم دریافت خواهید کرد.

مقاله پیش رو یکی از معدود مقالاتی است که با مد نظر قرار دادن اصل «هر روزنامه ‌نگاری باید قادر به انجام تحقیقات متفاوتی باشند» بر خلق استراتژی تحقیقی تمرکز دارد. استراتژی تحقیقی که در یافتن مطالعات آکادمیک و اطلاعات دانشگاهی مشابه به شما کمک می‌‌کند.

منابع و مواردی که در مقاله حاضر می‌خوانید از موارد مهم و کلیدی به شمار می‌آیند که می‌‌توانند جدا از سایر مسایل، به نوشته شما قدرت و عمق بیشتری ببخشد و کارتان را از دیگران متمایز کند. البته توصیه می‌کنیم که با مطالعه مقالات مشابه در این حوزه علاوه بر یافتن مطالب مرتبط بسیار در این حوزه دایره دانسته‌ها و اطلاعات خود را وسعت ببخشید.

از یاد نبرید که این‌ توصیه‌ها تنها با جست‌و‌جویی ساده در پایگاه داده ‌ای منابع روزنامه‌ نگاری (Journalist’s Resource database) به راحتی قابل اجرا هستند. البته ناگفته نماند که در این‌ پایگاه تنها یک نمونه ‌ی موجود از اطلاعات جهان پژوهش را پیدا خواهید کرد.

اولین گام در خلق یک تحقیق خوب و خواندنی و قابل ارجاع به وجود آوردن برنامه ‌ای برای یافتن اطلاعات مورد نیاز است. این امر نیازمند آن است که در ابتدای کار وقت گذاشته و بعد با احتیاط پیش بروید؛ اما مطمئن باشید که در ‌‌نهایت نتایج بهتری به دست خواهید آورد.

استراتژی تحقیقی که در این مقاله به آن اشاره خواهد شد، شامل گام ‌های زیر است:

۱. سازماندهی کردن

۲. تعریف موضوع

۳. یافتن اطلاعات زمینه

۴. شناسایی نیازهای اطلاعاتی

۵. لیست کردن کلمات و مفاهیم کلیدی برای موتورهای جست‌و‌جو و پایگاه ‌های داده‌‌ای

۶. در نظر گرفتن گستره‌ ی موضوع

۷. انجام تحقیق

۸. ارزیابی منابع اطلاعاتی پیدا شده

۹. تحلیل و اصلاح استراتژی تحقیقی خود

سازماندهی کردن

داشتن نظم و سازماندهی، یکی از حیاتی‌‌ترین ابعاد یک استراتژی تحقیقی است. شما باید استراتژی و تحقیقات خود را ثبت کنید. این امر جلوی جست‌و‌جوهای تکراری در منابع قدیمی و ادامه دادن کارهای بی‌اثر و ناموفق را می‌‌گیرد. همچنین این امر به شما کمک می‌‌کند تا موفقیت یا شکست استراتژی تحقیقی خود را در حین انجام فرآیند، بسنجید. شاید بخواهید مشخصات کتاب‌‌ها و مقالات و لینک ‌ها را در نرم ‌افزاری چون Zotero ثبت و پیگیری کنید که برخورداری از سازماندهی مناسب و نظم به این کار کمک می‌کند.

تعریف موضوع

ابعاد مختلف موضوعی مورد بحث و تحقیق خود را دقیق و مختصر بنویسید. تحقیق خوب با تمرکز مشخص روی موضوع شروع می‌‌شود.

مثلاً، فرض کنید که می‌‌خواهید مقاله ‌ای در مورد «اثرات بلندمدت انفجار کارخانه ‌ی اتمی چرنوبیل بر سلامت» بنویسید. مطلب شما بر اساس مطالعه‌‌ای نوشته می‌شود، تحت عنوان «حادثه‌ ی چرنوبیل ۲۰ سال پس از این: ارزیابی نتایج آن بر سلامت و واکنش بین‌ المللی» که در مجله ‌ی Environmental Health Perspectives منتشر شده است.

تعریف موضوع شما می‌‌تواند این طور باشد: «بیست سال پس از حادثه ‌ی چرنوبیل، دانشمندان هنوز مشغول مطالعه ‌ی اثرات این فاجعه بر سلامت افراد و بازماندگانی هستند که در اطراف آن ناحیه زندگی می‌‌کردند.»

یافتن اطلاعات زمینه

اگر درک کافی از فاجعه ‌ی چرنوبیل داشتید، می‌‌توانید وارد مرحله‌ ی بعد شوید و اطلاعات مورد نیاز خود را شناسایی کنید. در غیر این صورت باید همچنان به دنبال یافتن و جمع ‌آوری اطلاعات زمینه باشید. با این کار اسامی و زمان ‌های موضوع مورد بحث را به دست خواهید آورد. ضمن اینکه متنی گسترده ‌تر از زبان‌‌شناسی مهم این موضوع در اختیارتان قرار خواهد گرفت.

فراموش نکنید که منابع عالی از اطلاعات زمینه همواره در دایره‌ المعارف ‌های موضوعی و دیکشنری ‌ها، کتاب‌‌ها، مقالات دانشگاهی و همچنین وب ‌سایت ‌های سازمانی وجود دارد. شما همواره باید با چندین منبع مشورت کنید تا از صحت و دقت مطلب خود مطمئن شوید. اما برای موضوع خود در زمینه ‌ی چرنوبیل، شاید بخواهید با چند تا از منابع زیر را مورد تحقیق و بررسی قرار دهید کنید:

•متداول ‌ترین سوالات در زمینه ‌ی چرنوبیل، آژانس بین ‌المللی انرژی اتمی

•فاجعه‌ ی چرنوبیل ۱۹۸۶، اتحادیه ‌ی بین ‌المللی اتمی

•دایره ‌المعارف انرژی اتمی، استفن‌ای. اتکینز(۲)، انتشارات گرین‌ وود(۳)، ۲۰۰۰

•دایره ‌المعارف بین ‌المللی سیاست محیطی، جان بری(۴)،‌ای. جین فرنکلند(۵)، راتلج(۶ )، ۲۰۰۲

شناسایی نیازهای اطلاعاتی

یکی از توصیه‌هایی که برای نوشتن مقاله یک مقاله خوب می‌شود این است: «از خود بپرسید برای خلق این مقاله به چه اطلاعاتی نیاز دارید؟»

یکی از راه ‌های مشخص کردن این مساله آن است که موضوع کلی خود را به شکل لیستی از سوالاتی در آورید که باید به آن ‌ها جواب داده شود. این مساله به طرز شگفت انگیزی به شما کمک خواهد کرد تا نوع و سطح اطلاعات مورد نیازتان را شناسایی کنید. در مورد همین سوژه مورد بحث برخی از سوالات احتمالی می‌‌توانند نتیجه‌ ی فاجعه ‌ی چرنوبیل را به شکل زیر مشخص کنند:

•اثرات ثابت شده بر سلامتی کدام ‌ها هستند؟

•بعضی از اثرات فرضی بر سلامتی کدام ‌ها هستند؟

•آیا در مورد این مطالعات بحث و ناسازگاری هم وجود دارد؟

•کدام مناطق جغرافیایی مورد مطالعه قرار گرفته ‌اند؟

•برخی خصوصیات جمعیت ‌شناسی جمعیت مورد مطالعه قرار گرفته، کدام‌‌ها هستند؟

•آیا در آن زمان برای سبک کردن بار این نتایج، کاری از دست کسی ساخته بود؟

با نگاهی به این سوالات، مشخص می‌‌شود که مطالعات علمی و مقالات دانشگاهی در مورد این مطالعات، همچنین داده ‌های جمعیت‌‌شناسی، تحلیل واکنش به بحران و مدارک دولتی و رسانه ‌های اتحاد جماهیر شوروی و اوکراین مورد نیاز خواهند بود.

لیست کردن کلمات و مفاهیم کلیدی برای موتورهای جست‌و‌جو و پایگاه ‌های داده‌‌ای

پس از پشت سر گذاشتن مراحل فوق حالا وقت آن رسیده است که مشخص کنید چه کلماتی را برای جست‌و‌جو در منابع خود استفاده کنید. یکی از راه‌‌های دسترسی به این لیست آن است که مهم‌‌ترین کلمات و عبارات را از سوالاتی که در مرحله‌ ی قبل شکل دادید، استخراج کنید. بعد، به کلمات و عبارات مشابهی فکر کنید که می‌‌توانید به کار ببرید. همیشه این نکته را به یاد داشته باشید که افراد متفاوت می‌‌توانند به اشکال مختلف در مورد یک موضوع بنویسند یا صحبت کنند. مفاهیم مهم را می‌‌توان به اشکال مختلف مورد ارجاع قرار داد یا بسته به کشور و زمینه ‌ای که تحقیق در آن انجام می‌‌شود، به شکلی متفاوت بیان کرد.

برای مساله‌‌ای همچون اثرات چرنوبیل بر سلامتی، برخی کلمات کلیدی جست‌و‌جو عبارتند از: «چرنوبیل، فاجعه، سانحه، انفجار، سلامت، بیماری، مریضی، شرایط پزشکی، جهش ژنتیکی، جهش ژن‌‌ها، بیماری ‌های وراثتی و...» با ترکیبات مختلفی که این کلمات در آن‌ها نقش کلیدی را بازی می‌کنند در فرایند جست‌و‌جو در اینترنت می‌‌توان منابع بسیاری را کشف کرد.

در نظر گرفتن گستره‌ ی موضوع

گام بعدی و مهم این است که باید گستره ‌ی موضوع خود و محدودیت ‌هایی را که بر سر راه تحقیق شما وجود دارد، کشف کنید. برخی از این محدودیت ‌ها عبارتند از: «زبان، تاریخ انتشار و نوع نشریه...»

البته به خاطر داشته باشید که هر پایگاه داده‌‌ای و موتور جست‌و‌جو قوانین مربوط به خود را دارد. پس شاید لازم باشد از گزینه ‌ی جست‌و‌جوی پیشرفته استفاده کنید تا این محدودیت ‌ها برطرف شوند.

انجام تحقیق

حالا زمان آن رسیده تا شروع به جست‌و‌جو و جمع آوری اطلاعات کنید. البته باید اذعان داشت که مشخص کردن اینکه از کدام منابع استفاده خواهید کرد معمولاً کار آسانی نیست.

اول از همه اگر بخشی از یک سازمان هستید، ببینید آیا منبعی برای دسترسی شما از طریق مشترک شدن وجود دارد یا خیر؟ نمونه ‌ی چنین نشریه ‌هایی، منابعی چون LexisNexis و JSTOR است. اگر سازمان شما اشتراک چنین نشریاتی را در اختیار ندارد، ببینید آیا می‌‌توانید از طریق کتابخانه ‌های محلی به آن ‌ها دسترسی پیدا کنید یا نه؟ اگر به هیچ منبع مشترک مرتبط با موضوع خود دسترسی نداشتید، به برخی از منابع رایگان اینترنتی نگاهی بیندازید. برخی از این منابع با اطلاعات رایگان عبارتند از:

•کتابخانه ‌ی عمومی علوم

•Google Scholar

•شبکه‌ ی تحقیق علوم اجتماعی

•مدارک و نشریه ‌های دولت ایالات متحده

•شاخص ‌های توسعه‌ ی جهانی، بانک جهانی

•سرویس کتابخانه‌ ی ملی پزشکی ایالات متحده

بیشتر سایت ‌های کیفی و نکات تحقیقی در سایت منابع روزنامه ‌نگاری موجود هستند.

ارزیابی منابع اطلاعاتی پیدا شده

از آن ‌جایی که شما باید به دنبال کسب اطلاعات از معتبر‌ترین و بهترین منابع باشید، پس باید همواره نتایجی که به دست می‌آورید را مورد ارزیابی قرار دهید. با انجام این کار، می‌‌توانید پنج سوال ماهیتی روزنامه ‌نگاری را پیاده کنید:

•کیستی: چه کسی نویسنده ‌ی مطلب است و اعتبار سخن گفتن او در این موضوع چقدر است؟

•چیستی: آیا مطلب اساساً اولیه است یا ثانویه؟

•کجا: آیا ناشر یا سازمان پشت این منبع، معتبر است؟ آیا وب ‌سایت معتبر و قابل اعتماد به نظر می‌‌رسد؟

•کی: آیا منبع به روز است یا محدوده ‌ی زمانی مناسبی برای موضوع شما را پوشش می‌‌دهد؟

•چطور: آیا منبع در سطح متناسبی با نیاز شما نوشته شده است؟ آیا تحقیق به خوبی مکتوب شده است؟

تحلیل و اصلاح استراتژی تحقیقی خود

حال وقت آن است که این سوال را از خود بپرسید: «آیا توانسته‌ام اطلاعات مورد نیاز خود را بیابیم؟»

اگر پاسخ به این سوال منفی است، زمان آن است که کارهای خود تا این لحظه از تحقیق تحلیل کنید. شاید منابع بهتر یا کلمات و مفاهیم کلیدی متفاوتی را باید استفاده کنید.

اطلاعات زمینه ‌ی اضافی ممکن است زبان ‌شناسی دیگری را در اختیار شما بگذارد. البته ممکن است اطلاعاتی که نیاز دارید در دسترستان نباشد، پس ضروری است با افراد دیگری مثل متخصصین آن حوزه یا یک کتابدار متخصص، مشورت کنید تا بتوانید به یک جمع بندی مناسب و قابل استناد برای تولید مقاله‌ای خواندنی و ماندنی، برسید.

منبع: سایت منابع روزنامه نگاری،کیلی ویلزک، ۲۰ می‌۲۰۱۱

پی نوشت ها:

۱ Keely Wilczek

۲ Stephen E. Atkins

۳ Greenwood Press

۴ John Barry

۵ E. Gene Frankland

۶ Routledge

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • نوآوری‌های خبر‌نگاران در فضای خشونت‌بار مکزیک

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران- گزارش‌گران محلی مانند اسپینوزا با بزرگ‌ترین خطرات مواجه‌اند. مشکلات اسپینوزا زمانی شروع شد که در سال ۲۰۱۲ یک مقام رسمی دولت به او گفت یا دست از پوشش اعتراضات دانشجویی بردارد یا «به سرنوشت رِجینا دچار می‌شود». که اشاره‌ی او به رجینا مارتینِز گزارش‌گر پروسسو بود که همان سال در خانه‌اش در خَلَپه خفه‌اش کرده بودند. مقامات رسمی مرگ او را به دزدان نسبت دادند اما اسپینوزا و سایر روزنامه‌نگاران معتقد بودند که دلیل قتل او گزارش‌ جرائم است. در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.

  • روزنامه‌نگاری روباتی: آینده به سرعت از راه می‌رسد

    3 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-روبات ها می توانند از طریق بانک عظیمی از متن های قابل مقایسه‌ که برای تولیدشان هزینه زیادی پرداخت شده است، زبان آموزی کنند. آن ها از راه مقایسه ی گزارش هایی که در طول دهه ها توسط اتحادیه ی اروپا و سازمان ملل تهیه شده‌اند و با صرف هزینه های گزاف توسط انسان به زبان های مختلف ترجمه شده اند، ترجمه به زبان های مختلف را انجام می دهند. وقتی از آنان ترجمه ای درخواست می شود، این ترجمه های از قبل انجام شده را برای یافتن الگوهای مشابه یا بخش‌هایی که بتوانند آنان را به هم وصل کنند، جست وجو می کنند.روبات ها درها را به روی کمپانی‌های جدید خبری خواهند گشود که وقتی نظم اوضاع به هم می‌ریزد، سر میرسند و قادرند فن آوری را آنگونه که مناسب است به کار گیرند.

  • بهشت امن ترکیه برای روزنامه‌نگاران خارجی جهنم می‌شود

    13 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-برای سال‌ها ترکیه به‌عنوان بهشت امن روزنامه‌نگاران آزاد و محل و مرکزی باثبات و با فضایی امن برای روزنامه‌نگاران خارجی بود. آن‌ها می‌خواستند حوادث بعد از بهار عربی را پوشش دهند. اما از زمانی که روزنامه‌نگاران خارجی بحران‌های متعدد دولت ترکیه را پوشش خبری دادند و گزارش‌هایی درباره تظاهرات پارک گیزی استانبول در سال 2013 و واقعه نگران‌کننده معدنچیان در سال 2014، نوشتند، مورد تهدید مستقیم قرار گرفتند. مقامات ترکیه درحالی‌که خبرهای قابل‌قبول و قابل استنادی درباره درگیری‌های جنگجویان کرد با نیروهای داعش و دیگر گروه‌های درگیر در عراق و سوریه، وجود داشت، با دستور کتبی، از روزنامه‌نگاران خارجی خواستند که دراین‌باره سکوت کنند.