26 آبان 1391

10 روش برای پیشگیری از سرقت ادبی و دروغ ‌بافی در روزنامه‌ ها

26 آبان 1391

نوشته: مالاری ژان تنور

ترجمه: انوشه جاوید

اخیراً روزنامه ‌های زیادی اسیر رسوایی ‌های مربوط به سرقت ادبی و دروغ ‌بافی شدند– مثل NPR، وال‌استریت ژورنال ، ویرد ، تایم ، CNN و بوستون گلاب .

چندی پیش، روزنامه دانشجویی دانشگاه پنسیلوانیا –The Daily Collegian- یکی از نویسندگانش را به جرم سرقت ادبی و دروغ‌ بافی از جانب «سو پاترنو » –بیوه‌ مربی سابق، «جو پاترنو »- معلق کرد.این دومین مورد سرقت ادبی این روزنامه در سال جاری بود و سومین باری که نام یک روزنامه‌ دانشجویی به جرم سرقت ادبی و دروغ‌ بافی در ماه های اخیر ذکر می ‌شد. (در ماه سپتامبر، انتشارات دانشگاه ایالتی آریزونا و روزنامه‌ دانشگاه کلمبیا افشا کردند که برخی دانشجویانشان دست به سرقت ادبی زده ‌اند).

این ماجرا من را به این فکر انداخت که دانشجویان روزنامه ‌نگار با چه مشکلاتی روبه رو هستند و دانشگاه‌ ها برای کمک به آن ‌ها، می ‌توانند دست به چه اقداماتی بزنند. من با سردبیران و مشاوران رسانه‌ ای هشت دانشگاه و کالج صحبت کردم تا ببینم برای جلوگیری از سرقت ادبی و دروغ‌ بافی، چه استراتژی ‌هایی را اندیشیده‌ اند.

1-سرقت ادبی/دروغ‌ بافی را تعریف کنید

می‌ توان به سادگی فرض را بر این گذاشت که دانشجویان نمی‌ دانند چه کاری سرقت ادبی و دروغ‌ بافی محسوب می ‌شود؛ بسیاری از دانشجویانی که برای روزنامه ‌های دانشگاهی می‌ نویسند –معمولاً دانشجویان دوره‌ های لیسانس- تا به حال تجربه‌ روزنامه‌ نگاری نداشته ‌اند.

«یاسمین ابوطالب »، سردبیر روزنامه‌ دانشجویی دانشگاه مریلند، از طریق ایمیل این طور به من جواب داد: «بسیاری از دانشجویان روزنامه‌ نگار نمی ‌دانند چه چیزی سرقت ادبی محسوب می ‌شود، چون هنوز آن ‌قدر مقاله ننوشته و نخوانده ‌اند تا مفهوم آن را درک کنند. همچنین فکر می ‌کنم که دانشجویان نمی ‌دانند خودشان باید برای به دست آوردن و کسب اعتبار و صحبت خبرهایشان تلاش کنند و برداشتن مطالب از یک منبع خبری دیگر، کاملاً اشتباه است – و همین امر به راحتی منجر به سرقت ادبی می ‌شود. و بخش اعظمی از مشکل از این ناشی می ‌شود که دانشجویان نمی ‌دانند چطور باید ارجاع بدهند.»

کلید اصلی کار، آن است که پیش از بروز مشکل با دانشجویان صحبت کرده و مفهوم سرقت ادبی و دروغ‌ بافی را برایشان توضیح دهیم. همچنین بهتر است سردبیران و مشاوران رسانه ‌ای، در مورد «جمع ‌آوری مطلب و به هم چسباندن آن ‌ها» با دانشجویان صحبت کنند.

این به هم چسباندن مطالب که شیوع آن بسیار بیشتر از سرقت ادبی است، به معنای استفاده‌ فراوان از سایر منابع و تغییر اندک آن از طریق تغییر شکل جمله‌ ها و زمان فعل ‌ها است. یکی از جدیدترین تحقیقات نشان داده که این کار میان دانشجویان بسیار رواج دارد.

«کلی مک‌ براید »، یکی از اعضای هیات مدیره‌ پوینتر ، اخیراً مطلبی در مورد این موضوع نوشته و در آن آورده است: «بسیاری از دانشجویان در حالی به اتاق خبر دانشگاه وارد می ‌شوند که اصلاً نمی ‌دانند چطور باید یک مطلب تازه و اصل بنویسند. در مقابل، مسخره است که حمایتی از دانشجویان به عمل نمی‌ آوریم اما توقع فراوانی از آن‌ ها داریم.»

2-توقعات و انتظارات را مشخص سازید

برای جلوگیری از سرقت ادبی و دروغ‌ بافی، روزنامه ‌های دانشجویی باید در مورد نتایج این اعمال با دانشجویان روراست و صادق باشند.

«اریکا بشیرز پرل »، مشاور اتاق خبر دانشگاه کارولینای شمالی، در گفت و گویی تلفنی به من چنین گفت: «در جلسه‌ توجیهی اعضای تازه‌ وارد، یکی از اولین مسایلی که برای افراد روشن می ‌کنیم این است که سرقت ادبی و دروغ‌ بافی به هیچ عنوان مورد قبول نخواهد بود و در صورت انجام چنین کاری، فرد دیگر اجازه‌ همکاری با ما را نخواهد داشت.»

«دیوید سوارتزلندر »، مدیر گروه خبرنگاری و استادیار کالج دوآن در نبراسکا، به دانشجویانش می ‌گوید که اگر با سرقت ادبی و دروغ‌ بافی روبه رو شود، نه تنها دانشجو را در درس خود مردود می‌ کند، بلکه امکان تعلیق او را نیز دنبال خواهد کرد. سوارتزلندر که مشاور این روزنامه و همچنین دبیر اتحادیه‌ رسانه‌ های دانشگاه نیز هست، زمانی این قوانین سفت و سخت را به وجود آورد که یکی از دانشجویانش مطلبی را از خود ساخته و آن را به قاضی محلی نسبت داد.

سوارتزلندر از طریق ایمیل چنین گفت: «این مطلب صفحه‌ اول روزنامه چاپ شد و قاضی بسیار عصبانی شد. البته حق داشت که عصبانی باشد. اما اشتباه من این بود که اجازه دادم این دانشجو سر کلاس بماند و همچنان کارهایش را تحویل دهد. بعد از این ماجرا، دبیرها و سردبیران، دیگر کاری به این دانشجو نداشتند... خود دانشجو خیلی ناراحت و درمانده بود و فهمیدم به نفع هر دو طرف است اگر دانشجو را نه از دانشگاه، حداقل از کلاس خودم حذف کنم. بالاخره هر کسی باید اشتباه کند و از آن درس بگیرد.»

3- به نویسندگان و دبیران آموزش دهید

روزنامه‌ The Daily Collegian که بالاتر ذکر آن رفت، سال گذشته و پس از اولین برخورد با سرقت ادبی، تصمیم گرفت یک کلاس آموزشی در این مورد برگزار کند. این کلاس بخشی از برنامه‌ آموزشی است که تمامی اعضای جدید باید قبل از شروع کار، در آن شرکت کنند.

«کیسی مک‌ درموت »، سردبیر این روزنامه، از طریق تلفن به من گفت: «در حال حاضر، این آموزش تنها مخصوص اعضای جدیدی است که سابقه‌ کار نداشته‌ اند و همین‌ طور افرادی که در موقعیت‌ های تصمیم‌گیری قرار دارند و می‌ توانند اطلاعات را میان سایر اعضا پخش کنند. البته تلاش داریم این آموزش را برای سایر افرادی که شامل این دو مورد نمی‌ شوند نیز برگزار کنیم.»

آموزش با این که موثر است، اما همیشه جلوی سرقت ادبی را نمی ‌گیرد. مک‌ درموت گفت دانشجویی که جمله‌ ای از قول پاترنو ذکر کرد، خود قبلاً در این کلاس آموزشی شرکت کرده بود.

برخی از روزنامه ‌های دانشجویی مانند The Ball State Daily News و The Tufts Daily آموزش رسمی در مورد سرقت ادبی ندارند.

بنجامین دشلی، سردبیر روزنامه‌ی The Ball State Daily News می ‌گوید: «اول امسال به دانشجویان گفتیم که برای هر مطلب، باید بیش از یک منبع داشته باشند و اگر کسی جمله‌ ای بگوید، نباید در آن دستکاری کرد و ارجاع باید به شکل صحیح صورت بگیرد. این تقریباً تمام صحبتی بود که با اعضای تیم خود داشتیم. این آموزش اندک از این موضوع نشات می‌ گیرد که به دلیل توان اندک مالی برای پرداخت دستمزد، مجبوریم بیشتر مطالب را پس بفرستیم.»

«مک‌ براید » از Poynter هم بر آموزش اعضای تیم تاکید دارد – آن هم نه به شکل یک بار در سال، بلکه به شکل مداوم. او می‌ گوید: «اگر من سردبیر یا مشاور یک روزنامه‌ دانشجویی بودم، روز اول سال را با برگزاری کارگاهی در مورد فرآیند خلاق، فرآیند نگارش و استانداردهای اخلاقی شروع می‌ کردم. بعد هر ماه یک جلسه‌ می ‌گذاشتم تا با حضور اعضا، موفقیت ‌ها و شکست‌ هایمان را نقد و بررسی کنیم.»

4-به دنبال فرصت‌ های مناسب برای آموزش باشید؛ به دانشجو نشان دهید که برای کمک آماده‌ اید

سوارتزلندر می‌ گوید: «اغلب با سال اولی‌ هایی روبه رو می ‌شوم که در یک خبر محلی، نقل قولی از رییس جمهور کل کشور می ‌آورند. آن موقع به سراغ نویسنده‌ مطلب می‌ روم و می ‌پرسم: «کی وقت کردی با رییس جمهور مصاحبه کنی؟» اغلب دانشجو با نگاهی سردرگم من را برانداز می‌ کند و می‌ گوید مصاحبه را در تلوزیون دیده و نقل قولی از آن آورده است. و در همین لحظه، امکان آموزش مهیا می‌ شود.»

مک‌ درموت هم می‌ گوید: «می‌ خواهیم دانشجویان بدانند که اگر به مشکلی برخورد کنند، خبرنگاران، دبیرها و... آماده و حاضر به کمک هستند. طبق تجربیات خودم، می ‌دانم که گروهی از افراد بسیار کاردان و حامی داریم. با این حال، کار ممکن است برای یک دانشجوی سال‌ اولی و تازه ‌وارد، سخت و ترسناک باشد.»

5-ذکر منبع، نظرسنجی سنجش صحت

روزنامه‌ های The Daily Tar Heel و The Daily Collegian از دانشجویان خود می‌ خواهند به همراه مطالب خود، منابع آن ‌ها را نیز ارائه دهند. این منابع باید شامل ارجاع به مقاله ‌های مرتبط مورد استفاده‌ دانشجو، همچنین ارجاع به پروفایل ‌هایی باشد که نام و عنوان افراد ذکر شده در منابع را شامل می‌ شود. «پرل» می‌ گوید که این کار دانشجو را وادار می‌ سازد تا با دقت بیشتری در مورد کسب اطلاعات فکر کند و این مساله، کار سنجش صحت مطلب را برای دبیران و سردبیران راحت‌ تر می ‌سازد.

روزنامه‌ دانشگاه دوآن پس از انتشار تمامی مطالب، یک نظرسنجی سنجش صحت به تمامی منابع خود ارسال می‌ کند. از سوال ‌های این نظرسنجی، می‌ توان به این موارد اشاره کرد:

•آیا مطلب صحیح و درست بود؟

•آیا نام و عنوان شما صحیح ذکر شده بود؟

•آیا نقل قول شما صحیح و بی‌ اشکال ذکر شده بود؟

سوارتزلندر می‌ گوید: «معمولاً نظرسنجی‌ ها یک یا دو روز بعد از انتشار روزنامه ارسال می ‌شوند. از طریق این نظرسنجی نمی‌ توان تمامی اشکالات را یافت، اما این‌ ها مشکلات بسیاری را نشان می ‌دهند. و تعجب‌ آور این که بیشتر منابع پاسخ می ‌دهند که مطلب صحیح و بی ‌اشکال بوده است.»

6-هر داستان را برای بررسی به چند دبیر یا سردبیر متفاوت بدهید

بسیاری از روزنامه ‌های دانشگاهی که با آن ‌ها صحبت داشتم، روند ویراست طولانی و سخت‌ گیرانه ‌ای داشتند. مثلاً در The Daily Collegian حداقل پنج ادیتور مختلف هر مطلب را بررسی می‌ کنند – یعنی دو ادیتور پایه، سردبیر، ادیتوری که نسخه‌ کپی شده را چک می‌ کند و همچنین ادیتور مسئول بخش کپی مطلب.

با این حال داستان‌ هایی که عصر از راه می‌رسند، اغلب فقط شامل دو دور بازبینی می ‌شوند – یکی از سوی ادیتور کپی و دیگری ادیتور مسئول بخش کپی. با این حال حتی وقتی که پنج ادیتور مطلبی را بررسی می‌ کنند، ممکن است اشکالات و سرقت ادبی نادیده بمانند. مثلاً ماجرای «پاترنو» با آن نقل قول دروغین، حداقل پنج دور مورد بازبینی قرار گرفته بود.

روزنامه‌ The Daily Tar Heel تمامی مطالب را حداقل به بررسی چهار ادیتور می‌ رساند. پرل می‌ گوید: «به شکل ایده‌ آل، این کار برای جلوگیری از چاپ اشتباه در روزنامه است؛ با این حال فکر می ‌کنم این پروسه باعث می‌ شود سرقت ادبی به ندرت از چشم ادیتورها دور بماند.»

7-دانشجویان را در ویراستاری مطلب دخیل کنید

روزنامه‌ The Daily Tar Heel به عنوان بخشی از فرآیند طولانی ویراست مطالب خود، از دانشجوی نویسنده‌ مطلب می‌ خواهد که حداقل در سه دور ویرایش اولیه‌ مطلب حضور داشته باشد.

پرل می‌ گوید: «به نظر ما این کار بسیار آموزنده است و تجربه‌ خوبی برای نویسنده محسوب می‌ شود تا در امر ویرایش حضور داشته و از این کار درس بگیرد. همچنین نمی‌ خواهیم دچار وضعیتی شویم که نویسنده روز بعد مطلب خود را در روزنامه ببیند و به خاطر تغییر و تبدیل ‌های ادیتورها، اصلاً آن را نشناسد.»

در طی فرآیند ویرایش، ادیتورهای این روزنامه از نویسنده‌ی مطلب چند سوال مهم را می‌ پرسند:

•این موضوع را چطور فهمیدی؟

•مصاحبه چطور پیش رفت؟

•فردی که با او مصاحبه کردی، چطور آدمی بود؟

اگر دانشجوی نویسنده‌ مطلب بداند که در مورد مصاحبه ‌اش مورد پرس‌ و جویی قرار می ‌گیرد، شاید با احتمال کمتری دست به دروغ‌ بافی بزند.

8-قوانین اخلاقی روزنامه را بازبینی کنید

بسیاری از ادیتورهایی که با آن ‌ها صحبت داشته‌ ام، قوانین اخلاقی خود را داشتند که شامل یکی دو خط راهکار در مورد مساله‌ سرقت ادبی می‌ شد. مثلاً قوانین اخلاقی The Daily Collegian خطی به این مضمون دارد: «از کار، ایده یا نقل ‌قول شخص دیگری بدون ارجاع صحیح به نام او استفاده نکنید.»

زیر این مطلب، خطی در مورد صداقت آمده است: «در مقابل منابع و مطالب خود همواره دقیق و صادقانه رفتار کنید.»

این زبان استاندارد هر قانون اخلاقی است که شامل شرایط پیچیده‌ سرقت ادبی و دروغ‌ بافی نمی‌ شود و در مورد نتایج چنین مواردی، هیچ توضیحی نمی ‌دهد.

روزنامه‌ The Daily Cardinal که یکی از دو روزنامه‌ دانشجویی دانشگاه ویسکانسین است، در حال حاضر مشغول به روزرسانی قوانین اخلاقی خود است. «اسکات گیرارد »، سردبیر این روزنامه، از طریق ایمیل به من گفت: «مساله خیلی پیچیده است و فکر می‌ کنم نویسندگان باید بدانند که سرقت ادبی چطور ممکن است بدون تفکر قبلی و به سادگی اتفاق بیفتد.»

یکی از کلیدهای دستیابی به قوانین اخلاقی موثر، به‌روز نگاه داشتن آن‌ ها به شکل آنلاین است.

9-از نرم‌افزار سرقت ادبی استفاده کنید

«سوزانا نسمیت »، مشاور گروه در روزنامه دانشجویی دانشگاه بری، همه‌ مطالب را قبل از چاپ در نرم‌افزار آشکارساز سرقت ادبی بررسی می‌ کند که Copyscape نام دارد. با این که بیشتر سازمان‌ های خبری حرفه‌ ای سعی دارند از چنین نرم‌ افزاری استفاده نکنند، نسمیت این وسیله را ابزاری موثر و ارزشمند می ‌داند. از سال 2009 میلادی که این روزنامه استفاده از این نرم‌ افزار را شروع کرد، تاکنون فقط یک مورد سرقت ادبی یافت شده است.

نسمیت از طریق ایمیل گفت: «فکر می ‌کنم همین موضوع که ادیتورها از این برنامه استفاده می‌ کنند و موضوع را به اطلاع تمامی نویسنده‌ ها می‌ رسانند، موضوع غیرقابل قبول بودن سرقت ادبی را بیشتر نشان می‌ دهد. ادیتورها در این باره بسیار جدی هستند و هر مطلبی را قبل از تحویل به چاپخانه، در این برنامه چک می‌ کنند.»

10-مشخص کنید مشاور روزنامه چطور می‌ تواند کمک کند

اتحادیه‌ رسانه‌های دانشگاه دوآن هر سال دو همایش و یک کارگاه تابستانی برگزار می‌ کند تا مشاوران خود را در مورد مسایلی مثل سرقت ادبی و دروغ‌ بافی آموزش دهد.

سوراتزلندر می‌ گوید که مشاوران باید در مورد این مسایل آگاه باشند تا بتوانند در مورد مسایل اخلاقی پیش آمده، به دانشجویان خود کمک کنند– یا حتا راهی برای جلوگیری از وقوع آن ‌ها بیندیشند.

او می‌ گوید: «مشاورین نقش مهمی دارند و باید به دانشجویانی که با اخبار رسانه ‌ای سر و کار دارند، متذکر شوند که هر مطلب چه تعداد منبع باید داشته باشد و نظرسنجی ‌های سنجش صحت مطلب را به شکل مداوم ارسال کنند و در آغاز هم کار را با آموزش صحیح مطالب شروع کنند– و در طی انجام کار و در طول سال آموزشی، دائم به خبرنگاران و ادیتورها یادآوری کنند که وظیفه‌ آن‌ ها به عنوان خبرنگار، تعیین صحت هر مطلب است.»

منبع:

http://www.poynter.org/how-tos/digi...

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • نوآوری‌های خبر‌نگاران در فضای خشونت‌بار مکزیک

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران- گزارش‌گران محلی مانند اسپینوزا با بزرگ‌ترین خطرات مواجه‌اند. مشکلات اسپینوزا زمانی شروع شد که در سال ۲۰۱۲ یک مقام رسمی دولت به او گفت یا دست از پوشش اعتراضات دانشجویی بردارد یا «به سرنوشت رِجینا دچار می‌شود». که اشاره‌ی او به رجینا مارتینِز گزارش‌گر پروسسو بود که همان سال در خانه‌اش در خَلَپه خفه‌اش کرده بودند. مقامات رسمی مرگ او را به دزدان نسبت دادند اما اسپینوزا و سایر روزنامه‌نگاران معتقد بودند که دلیل قتل او گزارش‌ جرائم است. در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.

  • روزنامه‌نگاری روباتی: آینده به سرعت از راه می‌رسد

    3 آبان 1394

    خبرنگاران ایران-روبات ها می توانند از طریق بانک عظیمی از متن های قابل مقایسه‌ که برای تولیدشان هزینه زیادی پرداخت شده است، زبان آموزی کنند. آن ها از راه مقایسه ی گزارش هایی که در طول دهه ها توسط اتحادیه ی اروپا و سازمان ملل تهیه شده‌اند و با صرف هزینه های گزاف توسط انسان به زبان های مختلف ترجمه شده اند، ترجمه به زبان های مختلف را انجام می دهند. وقتی از آنان ترجمه ای درخواست می شود، این ترجمه های از قبل انجام شده را برای یافتن الگوهای مشابه یا بخش‌هایی که بتوانند آنان را به هم وصل کنند، جست وجو می کنند.روبات ها درها را به روی کمپانی‌های جدید خبری خواهند گشود که وقتی نظم اوضاع به هم می‌ریزد، سر میرسند و قادرند فن آوری را آنگونه که مناسب است به کار گیرند.

  • بهشت امن ترکیه برای روزنامه‌نگاران خارجی جهنم می‌شود

    13 مهر 1394

    خبرنگاران ایران-برای سال‌ها ترکیه به‌عنوان بهشت امن روزنامه‌نگاران آزاد و محل و مرکزی باثبات و با فضایی امن برای روزنامه‌نگاران خارجی بود. آن‌ها می‌خواستند حوادث بعد از بهار عربی را پوشش دهند. اما از زمانی که روزنامه‌نگاران خارجی بحران‌های متعدد دولت ترکیه را پوشش خبری دادند و گزارش‌هایی درباره تظاهرات پارک گیزی استانبول در سال 2013 و واقعه نگران‌کننده معدنچیان در سال 2014، نوشتند، مورد تهدید مستقیم قرار گرفتند. مقامات ترکیه درحالی‌که خبرهای قابل‌قبول و قابل استنادی درباره درگیری‌های جنگجویان کرد با نیروهای داعش و دیگر گروه‌های درگیر در عراق و سوریه، وجود داشت، با دستور کتبی، از روزنامه‌نگاران خارجی خواستند که دراین‌باره سکوت کنند.