16 خرداد 1390

وقتی دانشکده خبرنگاری هم آلوده به زد و بندهای دولت می شود

سنگینی سایه سیاست بر سر دانشکده خبر

16 خرداد 1390

خبرنگاران ایران-سارا محسنی: شانزده سال پیش وقتی دانشکده ای جدید در روزنامه نگاری به نام «دانشکده خبر» متولد شد شاید تصور نمی شد که سایه سیاست هم بر سر این دانشگاه سنگینی کند و کیفیت آموزش در آنجا فدای سیاسی بازی مسئولان دولتی شود.

دانشکده خبر در سال ۱۳۷۴، با موافقت وزارت علوم‌، تحقیقات و فن آوری تأسیس شد و به جذب دانشجو اقدام کرد، تا به این طریق‌، به صورت سازمان یافته‌، کارشناسانی علمی و کاربردی و خبرنگارانی حرفه‌ای برای کار در حیطه رسانه‌ها تربیت کند.

این دانشکده از طریق آزمون سراسری دانشگاه جامع علمی – کاربردی اقدام به جذب دانشجو در رشته های کارشناسی پیوسته خبرنگاری و مترجمی خبر و کاردانی ناپیوسته عکاسی خبر می کند. برخی از رشته های پودمانی نیز در مقطع کاردانی در این دانشکده ارائه می شود.

فریدون وردی نژاد رئیس اسبق خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) یکی از موسسان این دانشکده بود . او و دیگر موسسان سعی کردند بهترین استادان ارتباطات را دور هم جمع کنند . این مهم تا حدودی در برهه ای از زمان تحقق پیدا کرد به طوریکه علی اکبر قاضی زاده، یونس شکر خواه، فریدون صدیقی، احمد توکلی و ... در مقاطعی از این 16 سال مشغول به تدریس در دانشکده خبر بودند.

طی شش سال اخیر ، به ویژه زمانی که روح الله احمد زاده کرمانی ، ریاست دانشکده را در اختیار داشت ، اکثر استادان صاحب نام و ممتاز این نهاد علمی که با باند حاکم همراه نبوده اند، از کار بر کنار و از تدریس محروم شده اند.

در این سال ها سایه اخراج و تعدیل بر سر این دانشکده هم نشست و به جای آنها افرادی فاقد علم لازم در حوزه ارتباطات در دانشکده به تدریس مشغول شدند. به طوریکه سعید مرتضوی که به عنوان جلاد مطبوعات معروف است در این دانشکده حقوق مطبوعات درس می داد و یا فاطمه رجبی همسر غلامحسین الهام «تاریخ اسلام» و «انقلاب اسلامی» را تدریس می کرد. وحید یامین پور مجری جنجالی صدا و سیما هم بدون داشتن دانش لازم سر درس واحدهای مختلف به عنوان استاد حاضر می شد و بسیاری از چهره های سیاسی اصولگرا و یا نزدیک به دولت که فاقد هرگونه سابقه در امر ارتباطات و روزنامه نگاری بودند.

تغییر پیاپی مدیریت

یکی از ضعف های اساسی دانشکده خبر تغییر پیاپی مدیریت این واحد آموزشی است. در این 16 سال می توان این موضوع را اعلام کرد که به طور میانگین هر سال و نیم یک مدیر در این دانشگاه مشغول به کار شده است. عمر مدیریت برخی از مدیران در این دانشکده از چند ماه تا نهایت سه سال بوده است.

در ده سال اخیر شش مدیر بر صندلی این دانشکده تکیه زدند که جنجال ها همراه با برخی از آنها ایجاد شد. دکتر محمد حسن جعفري سهاميه از اعضاي پر سابقه ايرنایکی از این مدیران بود که در سال 83 به ریاست دانشکده خبر رسید اما در ارديبهشت ماه سال 85 و به دنبال چند ماه تنش با مدیرعامل آن زمان خبرگزاری جمهوری اسلامی از مدیریت این دانشکده استعفا داد. وی به کنايه در استعفايش به خادم المله نصیحت کرده بود که «نه عمر نوح بماند نه ملک اسکندر/جدال بر سر دنياي دون مکن درويش.»

جعفری سهامه که بعد از ریاست، در دانشکده خبر به مانند گذشته به تدریس در درس «زبان شناسی» و «معنی شناسی» ادامه داد اما دو سال پیش حکم اخراج خود را از دست ریاست فعلی دانشکده دریافت کرد.

جانشين محمد حسن جعفري سهاميه در ریاست دانشکده خبر نيز چندان دوامي در دانشکده خبر نياورد. محمد علي حقيقي نيز با انتشار خبر برکناري مدير عامل خبرگزاري ايرنا، از رياست دانشکده خبر استعفا داد تا ریاست به «محمود احمدی افزادی» مجری برنامه نگاه یک صدا و سیما برسد. دانشجویان دانشکده خبر خاطرات خوبی را از ریاست شش ماهه محمود احمدی افزادی بر دانشکده خود به یاد دارند. دورانی که نشریات دانشجویی دانشکده جان تازه ای گرفت . اتاق کارآفرینی و اتاق خبر با قدرت بیشتر فعالیت کردند و قرار بود باشگاه مترجمان و خبرنگاران راه اندازی شود و حتی گام هایی در زمینه ایجاد مقطع کارشناسی ارشد در این دانشکده برداشته شد اما باز هم نامه استفعای این رئیس به خبرگزاری جمهوری اسلامی ارسال شد تا دوران جدیدی را این دانشکده تجربه کند.

جنجالی ترین رئیس دانشکده خبر در دهه اخیر «روح‎الله احمدزاده کرمانی» بود که در تاریخ ۱۵ شهریورماه ۱۳۸۶ و با حکم سیدجلال فیاضی مدیرعامل وقت خبرگزاری ایرنا رییس دانشکده خبر شد. فردی که بعد از دانشکده خبر به استانداری فارس رسید و چند روز پیش بدون داشتن هیچ تخصصی رئیس سازمان میراث فرهنگی کشور شد.

او که پیش از حضورش در دانشکده خبر مدیر پژوهش های دانشگاه امام صادق بود در نخستین اقدام عملی خود تصمیم گرفت« سلف ـ گالری» دانشکده خبر که محلی برای تبادل اخبار و اطلاعات دانشجویان و همچنین برپایی نمایشگاه عکس دانشجویان عکاسی بود را به دو قسمت خواهران و برادران تقسیم کند که البته با اعتراض دانشجویان در نهایت از این تصمیم صرفنظر کرد.

توقیف نشریات دانشجویی در این دوران اتفاق افتاد و تقریبا هیچ نشریه ای در دوران او در دانشکده خبر منتشر نشد. بدین ترتیب دانشگاه تخصصی خبر برای نخستین بار بدون نشریه شد.

از دیگر اقدامات وی پذیرش گزینشی دانشجو در این دانشکده بود. طبق دستور وی پذیرش دانشجو تنها با توجه به رویکرد سیاسی انجام می گرفت.

بسیاری از دانشجویان در دوران وی از تحصیل محروم شدند و در چند مورد درگیری های لفظی شدیدی بین او و دانشجویانی که اغلب از خبرنگاران باتجربه کشور بودند صورت گرفت.

او در تاریخ ۱۵ اسفندماه ۸۷ هنگامی که با اعتراض گسترده دانشجویان مواجه شد دیگر به دانشکده خبر بازنگشت و فرج الهی فردی با حاشیه های کمتر جانشین او شد و هنوز هم به مدیریت خود بر این دانشکده ادامه می دهد. فضایی که بسته تر شد.

در چند سال اخیر فضای این دانشکده به مانند دانشگاه های دیگر بسته و بسته تر شد و خفقان سراسر دانشکده ای که برای تربیت خبرنگاران است را گرفت. فروردین 87 و در اوج این خفقان تعدادی از دانشجویان دانشکده خبر نامه ای خطاب به مدیرکل امور فرهنگی وزارت علوم نوشتند و اعلام کردند :«آنچه که هم اکنون در این دانشکده در جریان است خلاف سیاست‌های کلی اعلام شده وزارت علوم در ایجاد فضای پرنشاط دانشجویی تعریف می‌شود؛ به‌طوری که با اعمال نظارات پیش از چاپ برای نشریات دانشجویی، مطالب را آنگونه که خود می‌خواهند تغییر می‌دهند و در صورت اعتراض نیز یارانه چاپ نشریه حذف و یا نشریه را توقیف می‌کنند؛ چه برسد به اینکه نشریات صنفی یا منتقد بخواهند حرفی برای گفتن و نقد کردن داشته باشند، چه، در همان مراحل نخست از انتشار آنها جلوگیری می‌شود. »

آنها گفتند :«مسئولان دانشکده خبر اعلام می‌کنند که با فعالیت دانشجویی در دانشکده مخالف‌اند و از سوی دیگر با توجه به اینکه افکار سیاسی، صنفی و علمی مختلف باید در دانشگاه امکان ابراز عقیده داشته باشند، دانشکده خبر و در مرحله بالاتر دانشگاه جامع علمی- کاربردی با شکل‌گیری تشکل‌های قانونی و اسلامی دیگر به جز بسیج مخالفت می‌کنند».

این خفقان گرچه در مدیریت فعلی کمی تعدیل تر شده اما هنوز وجود دارد. گرد بی تفاوتی بر دانشجویانی که نیاز به حساسیت برای آینده کاری اشان بسیار مهم است نشسته است.

سکوت در برابر یک تصمیم تازه

سال 1383زمانی که پيش نويس تبديل تنها دانشکده تخصصي آموزش خبرنگاري کشور به يک مرکز آموزش سازماني ، تصویب شد صدای اعتراض دانشجویان و استادان این دانشکده بلند شد تا جایی که آنها با تحصن و حضور در پاستور مانع تحقق این موضوع شدند اما اکنون برخی از مسئولان این دانشکده چوب حراج را برآن می زنند و درصدند با تغییر اساسنامه آن را از زیر مجموعه وزارت علوم خارج کنند.

بيژن ربيعي رئيس خبرگزاري ايرنا منطقه خوزستان اخیرا در گفت و گویی که با خبرگزاری فارس داشته است در این باره گفت: «منفك شدن دانشكده خبر از دانشگاه جامع علمي كاربردي نيز پيگيري مي شود كه به اين ترتيب دانشكده خبر به صورت مستقيم و مانند دانشكده صدا و سيما تحت پوشش آموزش عالي قرار مي‌گيرد.» این سخنان هنوز واکنشی را بین دانشجویان و اساتید این دانشکده بر نیانگیخته است و احتمال اجرایی شدن این تصمیم در آینده ای نزدیک بعید نیست.

در حالیکه در سال 83 وقتی محمدحسن جعفري ، رئيس دانشکده خبر بود درباره تصمیم وزارت علوم دولت وقت برای منفک کردن این دانشکده از مجموعه دانشگاه علمی – کاربردی گفته بود: « دانشکده خبر در پاسخ به يک نياز تاريخي براي عقب ماندگي ايران در زمينه تربيت نيروهاي حرفه اي براي تمامي رسانه هاي کشور با تصويب وزارت علوم شروع به کار کرد و نمي تواند محدود به آموزش نيروي انساني براي يک سازمان خبري باشد.»

وی معتقد بود: «دانشکده خبر از زيرمجموعه هاي رسمي دانشگاه جامع علمي کاربردي و وزارت علوم است و پيوند آن با ايرنا که رسانه مادر خبري کشور است ، به منظور استفاده از يک پشتوانه قوي و امکانات حرفه اي براي تربيت نيروهاي هرچه کاربردي تر بوده است .»

شعبه های جدید با هدف؟

هر سال یک شعبه به شعبه اصلی دانشکده خبر در تهران افزوده می شود . در سطح كشور در حال حاضر 7 دانشكده خبر در شهرستان‌هاي تهران، ‌مشهد، ‌شيراز، اهواز ، اردبيل ، میبد و اصفهان وجود دارد . گسترده کردن شعبه های دانشکده خبر در چند سال اخیر اتفاق افتاده است . بسیاری از این شعبه ها مانند اهواز هنوز با مشکل جا برای ارائه دروس مواجه است. در برخی از شعبه ها هم کیفیت آموزشی پایینی وجود دارد.

برخي بر اين باورند كه دولتی ها درصدد هستند كه با افزايش شعبات گوناگون دانشكده خبر از آنان براي فضاسازي رسانه‌اي خود استفاده كنند.

دانشکده ای عجین با سیاست

دو سال پیش و در زمان انتخابات بسیاری از دانشجویان دانشکده خبر با وجود آنکه این دانشکده وابسته به خبرگزاری جمهوری اسلامی و دولت است در ستاد انتخاباتی کاندیداهای اصلاح طلب مشغول به فعالیت رسانه ای خود بودند . برخی از این دانشجویان و خبرنگاران همراه با موج بازداشت های بعد از انتخابات دستگیر شدند و پرونده هایی برای آنها تشکیل شد. بازجو ها با توجه به اهمیت این مرکزی آموزشی از دانشجویان بازداشتی می خواستند تا به ادعای آنها برای پاکسازی این محیط دانشجویی از عناصر نامطلوب خبرچین آنها باشند که با مخالفت دانشجویان بازداشتی همراه بود.

از سوی دیگر دیدار گروهی از دانشجویان و فارغ التحصیلان دانشکده خبر با مهدی کروبی که سال گذشته اتفاق افتاد خشم مسئولان این دانشگاه را به همراه داشت تا جایی که بسیج این دانشکده بدون هیچ مستند قانونی این دیدار را تکذیب کرد.

اما در این دوسال برخی گروه های دانشجویی و فارغ التحصیلان دانشکده رسالت خبری خود را با وجود مخالفت های بسیج دانشکده فریاد زدند به طوریکه در مرداد سال 88 و در حالیکه چند ماه از انتخابات گذشته بود همزمان با روز خبرنگار بیانیه ای صادر کردند و در آن خواستند تا دوستان خبرنگارشان آزاد شوند.

آنها در بخشی از این بیانیه نوشتند: «در روزگار سخت و تاريكي و در روزگاري كه دوستان و همكارانمان، تنها به جرم روزنامه نگار و عكاس بودن در بندند، فريادهايمان را در قلم جمع مي كنیم و جوهرش را بر صفحه تاريخ مي نگاريم تا دشمنان قلم و قلم ستيزان، واقعيت را آنگونه كه مي خواهند قلب نكنند.»

حال مدتی است که خبرنگارانی که زمانی افتخارشان تحصیل در این دانشکده بود با ترس، وضعیت رو به سقوط این دانشکده را نظاره گرند.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • برگ‌های مطایبه‌آمیز از تاریخچه ممیزی در روزنامه‌نگاری فارسی

    9 آذر 1394

    خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست:اگرچه ممیزی یا سانسور امری است که اعمال آن با طنز، شوخی و مطایبه فاصلهء بسیاری دارد، بررسی خاطره‌های مطبوعاتی نشان می‌دهد در تاریخچه‌ی ممیزی در ایران، برگ‌هایی که خواندن‌شان امروز لبخند بر صورت می‌نشاند یا موجب خنده می‌شود، کم نیست؛ هرچند می‌توان در پس خنده‌های امروزین، بر رنجی که متحملان ممیزی کشیده‌اند گریست.سیدفرید قاسمی از نادر پژوهشگران تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانی، در یکی از جلدهای مجموعهء «صدخاطره از صد رویداد» به نقل خاطره‌هایی می‌پردازد که گهگاه برای مخاطب امروزی خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. قصهء تلخ سانسور و ترس، از دیرباز تا فرداها، هرگز از لبخند و تلخند خالی نبوده است و نخواهد بود.

  • خبرنگاران زن و تحصیلکرده ها به شبکه‌های اجتماعی علاقه بیشتری دارند

    20 مهر 1394

    این روزها استفاده از شبکه‌های اجتماعی هر روز در بین خبرنگاران رواج بیشتری پیدا می‌کند اما همه خبرنگاران نسبت به استفاده از این شبکه‌ها نظر مشابهی ندارند، برخی معتقدند استفاده از این شبکه‌ها فایده ای ندارد و اساساً نسبت به آن‌ها نظر مثبتی ندارند. برخی از آن‌ها معتقدند استفاده از این شبکه‌ها برای شهرت شان خوب است و این طور مردم بیشتر با مطالب و تولیدات آن‌ها آشنا می‌شوند.

  • نیوشا،عکاسِ خودآموخته‌ای که جهانی شد

    16 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-نیوشا توکلیان خود را خیلی احساساتی و عاطفی می‌داند: «اگر چیزی قلبم را به درد بیاورد به دنبالش می‌روم تا روایت و قصه آن را بیرون بکشم، حتی اگر الزاماً در اطراف خودم و در حیطه تجربیات زندگی‌ام نباشد.» سال گذشته هم خبرساز شد به خاطر جایزه‌ای که پس داد و از قبولش سرباز زد، جایزه پنجاه‌هزار یورویی بنیاد «فتوژورنالیسم کارمینیک». به خاطر اینکه فکر می‌کرد با پذیرفتن این جایزه اجازه خواهد داد در اثرش دخل و تصرف شود. او به خاطر استقلال حرفه‌ای‌اش از این جایزه گذشت.