15 شهریور 1391

تبعیض های نوشته و نانوشته علیه روزنامه نگاران زن-هشتم

روزنامه نگاران زن در حاشیه تحریریه رسانه های خبری دنیا

15 شهریور 1391

خبرنگاران ایران- سارا محسنی: آمار‌ها می‌گویند که هنوز هم نابرابری جنسیتی در تحریریه رسانه‌های دنیا موج می‌زند. همین آمار و ارقام تاکید دارند که هنوز هم در بسیاری از رسانه‌های دنیا دستمزد زنان از مردان کمتر است. باز آمار‌ها هستند که می‌گویند زنان در مناصب مدیریتی در مجموعه یک رسانه به حاشیه رانده شده‌اند.

این آمار تصویری ایده آل از رعایت کامل حقوق زنان خبرنگار در رسانه‌های دنیا ارائه نمی‌دهد حتی تصویر نرمالی را هم نمایان نمی‌سازد.

همین آمار‌ها می‌گویند که زنان خبرنگار با وجود توانایی‌های یکسان در برابر مردان هنوز نتوانسته‌اند جایگاه واقعی خود را به دست بیاورند. در بعضی نقاط دنیا وضع بسیار بد و در بعضی دیگر کمی بهتر است اما در مجموع این آمار به این صورت است که ۷۳ درصد کارهای مدیریتی در رسانه‌های دنیا در اختیار مردان وسهم زنان تنها ۲۷ درصد است. از سوی دیگر در بین گزارشگران، مردان نزدیک دو سوم شغل‌ها را در تصاحب خود دارند و ۳۶ درصد در اختیار زنان است.

اما چرا در دنیای مدرن رسانه، سهم زنان هنوز اندک است و آن‌ها نمی‌توانند مناصب مدیریتی را به خود اختصاص دهند؟

زنان از پلکان تحریریه‌ها بالا می‌روند

«نوشابه امیری» خبرنگار قدیمی کیهان دهه ۱۳۵۰، روزنامه نگاری است که به این پرسش پاسخ می‌دهد. او در گفت‌و‌گو با سایت «خبرنگاران ایران» می‌گوید: «نبود زنان در مدیریت رسانه‌ها در دو سطح مطرح است: اول مدیریت مجموعه‌های رسانه‌ای و دوم مدیریت تحریری.»

او این دیدگاه خود را اینگونه تشریح می‌کند: «در مدیریت کل که همچنان بر مدار مرد سالاری می‌چرخد و باز می‌گردد به نسبت کمتر حضور زنان در مدیریت‌ها. هر چند در طول سال‌های اخیر تغییراتی مشاهده می‌شود اما هنوز مردان هستند که دست بالا را در مدیریت‌ها دارند. اما در مدیریت تحریری، سردبیری، شاهد حضور روزافزون زن‌ها هستیم.»

این روزنامه نگار ساکن پاریس، روزنامه‌های لوموند و واشنگتن پست را مثال می‌زند و می‌گوید: «زن‌ها به تدریج از پلکان تحریریه‌ها بالا می‌روند و جای بر حق خویش را به دست می‌آورند.»

به نظر می‌رسد ریشه یابی این موضوع که چرا زنان در مناصب مدیریتی رسانه‌ها کمتر به کار گرفته می‌شود کار پیچیده‌ای نباشد و آن را بتوان به کل جامعه و مشاغل دیگر نیز تعمیم داد.

امیری نیز در این باره به موضوعی فرا‌تر از آمار‌ها توجه دارد: «از آمارکه بگذریم آنچه به نظرم با اهمیت ترست، این است که قوانین کشور‌ها و ذهنیت‌های فرهنگی در حال تحول است و همپای آن حقوق زنان. یعنی بدون آنکه به زنان به عنوان معلولین اجتماعی نگریسته شود که اگر هم اولویتی دارند بابت معلولیت! زن بودن است، موقعیت آنان در حال جا افتادن، درک شدن و پذیرفته شدن است.»

این روزنامه نگار با تجربه که به این روش طبق گفته خود بیشتر باور دارد، اضافه می‌کند: «باید امکانات مساوی فراهم شود، از آموزش گرفته تا حقوق، اما طبیعی است که باید این میوه به بار بنشیند و انسان‌ها، از زن و مرد، براساس آموخته‌ها و توانایی‌هایشان، در پست‌های مناسب قرار گیرند.»

به اعتقاد سردبیر روزنامه اینترنتی «روزآنلاین»، در این تغییر تدریجی، هم ذهنیت جامعه به صورت طبیعی و قانونمند تغییر می‌کند هم توانایی‌ها فرصت ارتقا، کشف و بروز می‌یابند. خلاصه آنکه ذهنیت مردمان جهان، حتی در دمکرات‌ترین کشور‌ها، هنوز به زمان نیاز دارد تا مقوله تساوی را دریابد. این امر در حال روی دادن است. هم زنان در حال کشف خویش و دنیای خویش‌اند هم جوامع در حال بازنگری قوانین و یافت و دریافت درونی مقوله تساوی. این حرکت سرانجام به ثمر خواهد نشست.»

جدید‌ترین پژوهش از نابرابری‌های جنسیتی در تحریریه رسانه‌ها

هر ساله تحقیقات زیادی در حوزه رسانه‌های دنیا انجام می‌شود و یکی از موضوعاتی که هر چند سال یکبار در تحریریه‌ها بررسی می‌شود به میزان حضور زنان خبرنگار در رسانه‌ها توجه دارد. موضوعی که سازمان‌های معتبر تحقیقاتی و رسانه‌ای به آن می‌پردازند.

اما برای نخستین بار تحقیقی جامع بر اساس حضور و فعالیت جنسیتی در سازمان‌های خبری در سراسر دنیا توسط بنیاد بین المللی رسانه‌های زنان منتشر شد تا میزان حضور زنان در رسانه‌های خبری را نشان دهد. این تحقیق توسط بیش از ۱۵۰ محقق با پر کردن پرسشنامه‌هایی در ۵۰۰ سازمان خبری که شامل ۵۹ کشور می‌شد انجام و منتشر شده است. پرسشنامه این گروه پژوهشی، ۱۲ صفحه‌ای بوده و نتایج نهایی آن در ۴۰۰ صفحه نشان می‌دهد که ۷۳ درصد کارهای مدیریتی در رسانه‌های دنیا در اختیار مردان است و این درحالی است که سهم زنان تنها ۲۷ درصد ست. اما در میان گزارشگران، مردان نزدیک دو سوم شغل‌ها را در تصاحب خود دارند و ۳۶ درصد در اختیار زنان است. در بخش ویرایش و جمع آوری خبر نیز سهم زنان ۴۱ درصد است. این گزارش همچنین سقف شیشه‌ای که مانع مدیریت زنان خبرنگار در ۲۰ تا ۵۹ کشور دنیا شده است را نیز مورد بررسی قرار داده است و نتایج این بخش حاکی است که اغلب این موانع نامریی است و مانع حضور زنان در سطوح مدیریتی میانی و ارشد شده است.

این تحقیق با حمایت موسسه فورد، موسسه لورین آربوس، یکی از کمیسیون‌های سازمان جهانی یونسکو و چند بنیاد و موسسه دیگر صورت گرفته است.

خاورمیانه و شمال آفریقا؛ دستمزد ۵ برابری مردان نسبت به زنان

در این محدوده جغرافیایی، زنان به طور کلی در حرفه روزنامه نگاری به حاشیه رانده شده‌اند. گرچه میزان توجه در برخی کشور‌ها متفاوت است. این موقعیت مخصوصا در اردن به صورت یک زن در مقابل ۵ مرد است اما وضعیت در مصر و اسرائیل مناسب‌تر است جاییکه زنان طبق این مطالعه، تقریبا بیش از نیمی از نیروی کار روزنامه نگاری در رسانه‌های مورد بررسی در آن‌ها بودند.

مردان در این منطقه جغرافیایی تمایل بیشتری به برتری دارند به ویژه در سطح مدیریت رسانه‌ها، هرچند اختلاف‌هایی هم در این زمینه وجود دارد به طوریکه در اسرائیل یک سوم زنان تصمیم‌های مهم مدیریتی رسانه‌های این کشور را می‌گیرند در حالیکه در اردن تنها ۱۲ درصد زنان در سطوح مدیریتی هستند.

در مورد حقوق و دستمزد نیز زنان وضعیت مناسبی ندارند. مردان سه تا پنج برابر بیشتر از زنان در سطوح مدیریتی درآمد دارند. اما جالب اینجاست که در کشوری مانند مراکش بسیاری از سازمان‌های خبری سیاست‌های جنسیتی مترقی‌ای را در پیش گرفته و به تصویب رسانده‌اند.

آفریقا؛ آمار بالای مردان روزنامه نگار نسبت به زنان

زنان روزنامه نگار در کامرون که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته‌اند هم از سطح مشارکت پایینی در روزنامه نگاری برخوردار هستند و هم تعداد کمی از روزنامه نگاران استخدامی این کشور را زنان تشکیل می‌دهند. مردان بیشتر شغل‌های تمام وقت در رسانه‌های خبری را در اختیار دارند. به دلیل آمار بالا‌تر، مردان در همه بخش‌های خبری حضور بیشتری دارند. در زمینه دستمزد در برخی موارد پرداخت به زنان متفاوت و همراه با مزایایی ست به طوریکه این تحقیق نشان می‌دهد که در برخی کشورهای این محدوده دستمزد‌ها شبیه مردان است و در برخی مشاغل مربوط به اتاق خبر حتی این رقم بیشتر نیز هست. نتایج تحقیقات نشان می‌دهد که نشانه‌های کمی برای اتخاذ سیاست جذب زنان و پیشرفت آن‌ها در این حرفه وجود دارد.

آمریکا؛ زنانی گوی سبقت را می‌ربایند؟

از نظر نسبت تعداد مردان به زنان، یک الگوی فراگیر از حضور زنان در این محدوده جغرافیایی وجود دارد. در پورتوریکو زنان روزنامه نگار کمی بیشتر از مردان هستند. در مقابل در ۵ کشور آرژانتین، شیلی، کاستاریکا، جمهوری دومینیکن و اکوادور مردان به نسبت زنان دو به یک هستند. در کانادا و ایالات متحده و ونزوئلا نسبت زنان و مردان در روزنامه نگاری تقریبا متعادل است.

باز هم غیبت زنان در امور مدیریتی رسانه‌ها در این محدوده جغرافیایی مشاهده می‌شود. در شیلی ۸.۶ درصد و در کاستاریکا ۳۷.۵ درصد از مشاغل مدیریتی در اختیار زنان است و بقیه کشور‌ها در حول این دو آمار قرار دارند.

در آمریکا و پورتوریکو هم زنان خبرنگار در سطوح مدیریتی نزدیک به کاستاریکا هستند (۳۵.۳ درصد و ۳۲.۳ درصد).

استرالیا و اقیانوسیه؛ به حاشیه رانده شدن زنان در سطوح مدیریتی

شواهد نشان می‌دهد که در نهاد‌های خبری استرالیا که در این گزارش مورد بررسی قرار گرفته‌اند‌‌ همان سقف شیشه‌ای برای زنان وجود دارد. زنان دسترسی میانه‌ای به کارهایی در سطوح مختلف خبری در تحریریه دارند اما در سطوح مدیریتی رسانه‌ها به حاشیه‌ای واقعی رانده شده‌اند. در میزان دستمزد هم جنسیت خود را نشان داده است به طوریکه در سمت های بالا حقوق مردان نسبت به زنان بیشتر است. اما در سطوح پایین‌تر حقوق زنان و مردان یکسان است. البته اغلب زنانی که به طور تمام وقت در تحریریه رسانه‌های استرالیایی کار می‌کنند مزایایی نیز دارند.

اغلب کمپانی‌های خبری که مورد بررسی قرار گرفته‌اند سیاست تقسیم مساوی جنسیتی را دنبال می‌کنند گرچه اثر آن هنوز در سطح حقوق یا پیشرفت زنان و یا موقعیت‌های شغلی هنوز دیده نمی‌شود.

اروپای شرقی؛ گرایش قوی به سمت مساوات جنسیتی

در این تحقیق، ۸۵ کمپانی خبری در ۸ کشور شرق اروپا بررسی شده‌اند که نشان از گرایش قوی به سمت مساوات جنسیتی بود. تقریبا در همه سطوح حرفه‌ای، زنان حتی در برخی موارد بیش از مردان در جمع آوری اخبار و تولید نقش کلیدی دارند. به طور مثال زنان روزنامه نگار در روسیه وضعیت بسیار مناسبی دارند و در سطوح مدیریتی نیز نزدیک به مردان هستند. در حال حاضر یک سوم مناصب مدیریتی در رسانه‌های این کشور که مورد بررسی قرار گرفته‌اند در اختیار زنان است. در تولید و طراحی رسانه‌ها به عنوان فعالیت‌های فنی که هنوز حوزه‌ای مردانه در رسانه‌های دنیا است نیز در روسیه طبق این تحقیق، زنان نیز وارد شده‌اند. طبق این بررسی دستمزد زنان و مردان در سطوح مختلف یکسان است اما باز هم در سطوح بالا‌تر کمی دستمزد مردان بیش از زنان است. تنها در این منطقه کشور اوکراین فاصله دستمزد در سطوح مدیریتی رسانه بین زنان و مردان زیاد است.

امنیت شغلی زنان در شرق اروپا در وضعیت بسیار مناسبی قرار گرفته است و زنان و مردان به طور تمام وقت کار رسانه‌ای انجام می‌دهند.

برای مرخصی زایمان و حتی نگهداری کودکان زنان خبرنگار نیز در این کشور‌ها سیاست‌های خوبی به صورت قانون به تصویب رسیده است.

اروپای شمالی؛ قوانینی برای برابری

در اروپای شمالی اما به دلیل قوانین سختی که توسط جنبش‌های کارگری از گذشته‌های دور پیگیری و به تصویب رسیده بود، به طور معمول قوانین و مکانیسم‌های مناسبی برای برابری زنان و مردان در محل کار شکل گرفته است.

۳۲ کمپانی خبری در این مطالعه بررسی شده‌اند که بالا‌ترین نسبت برابری جنسیتی در آن‌ها مشاهده شده‌اند. در سطوح خبری تحریریه به طور متعادلی زنان و مردان در کنار هم فعالیت دارند و در سطح مدیریتی هم بیش از یک سوم مدیران رسانه در این منطقه را زنان تشکیل می‌دهند.

اروپای غربی؛ سهم متعادل زنان و مردان در تحریریه‌ها

در چهار کشور اروپای غربی و در ۴۷ کمپانی خبری که این تحقیق آن را بررسی کرده است سهم زنان و مردان در تحریریه‌ها یکسان است. البته در این بخش اروپا سهم مدیریتی زنان نسبت به بخش‌های دیگر کمتر است و یک چهارم مشاغل مدیریتی در امور رسانه در اختیار زنان قرار دارد.

منبع خلاصه تحقیق ترجمه شده در گزارش:

http://iwmf.org/pdfs/IWMF-Global-Re...

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • اصول رفتاری روزنامه‌نگاران در اعلامیه سازمان بین المللی روزنامه‌نگاران

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران-در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.اعلامیه سازمان بین المللی روزنامه‌نگاران(IFJ) درباره اصول رفتاری روزنامه‌نگاران به عنوان یک استاندارد حرفه‌ای برای روزنامه‌نگارانی شناخته می‌شود که در فرایند جمع‌آوری، انتقال، انتشار و اظهارنظر درباره اخبار و اطلاعات در رویدادهای توصیفی نقش دارند.

  • جنگ با دوربین؛ مروری کوتاه بر زندگی رابرت کاپا، عکاس خبری

    15 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- «اگر عکس‌تان خیلی خوب نشده، به این خاطر است که خیلی نزدیک نشده‌اید.» اگر عکاس خبری باشید، احتمالا این جمله را شنیده‌اید. جمله‌ای از «رابرت کاپا» یکی از مهم‌ترین عکاسان خبری جهان که شهرتش را بیشتر از هرچیز مدیون عکس‌هایی است که از پنج جنگ بزرگ قرن بیستم ثبت کرد؛ جنگ داخلی اسپانیا، جنگ دوم چین و ژاپن، جنگ جهانی دوم (بخش اروپایی جنگ)، جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل و همین‌طور جنگ اول هندوچین (جنگ استقلال ویتنام از فرانسه). دوستش «جان اشتاین‌بک» ـ نویسنده آمریکایی ـ درباره‌اش نوشته است: « نمی‌توانید جنگ را تصویر کنید،چون جنگ نوعی احساسات است. اما او می‌توانست هول جنگ را در چهره یک کودک به تصویر بکشد.» ۲۲ اکتبر، ۳۰ مهر سالروز تولد رابرت کاپا بود که در ۴۱ سالگی در یکی از آخرین جنگ‌هایی که به‌تصویر کشید، کشته شد.

  • روزنامه‌نگاری که عامدانه و آشکار «بی‌طرفی» را کنار گذاشت

    7 مهر 1394

    خبرنگاران ایران- پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان هفته گذشته برای نخستین بار به آمریکا سفر کرد و یکی از مهم‌ترین سخنرانی‌هایش را در این سفر در مقابل کنگره انجام داد. او در این سخنرانی از چهار شخصیت تاریخی ایالت متحده نام برد که برای دنیای ناامن امروزی می‌توانند منبع الهام باشند؛ «آبراهام لینکلن»، «مارتین لوتر کینگ»، «دورتی دِی» و «توماس مرتن». شیوه‌ای که او در روزنامه‌نگاری آمریکا دنبال کرد، نمونه‌ای مناسب از روزنامه‌نگاری «مدافعه‌گر» محسوب می‌شود؛ سبکی از روزنامه‌نگاری که با کنار گذاشتن عامدانه و آشکار «بی‌طرفی»، عملگرایی و دفاع از اندیشه و عقیده‌ای خاص را سرلوحه خود قرار می‌دهد.