16 مرداد 1391

تبعیض های نوشته و نانوشته علیه روزنامه نگاران زن در ایران- ششم

سقف شیشه ای برای مدیریت زنان در روزنامه های ایران

16 مرداد 1391

خبرنگاران ایران - عاطفه امیری:وضع مدیریت زنان در روزنامه های ایران چگونه است؟ تعداد مدیران مسوول، سردبیران و دبیران سرویس زن در مطبوعات ایران چقدر است و چند درصد مجموع مدیران نشریات را تشکیل می دهد؟

کافی است چند سال به طور جدی مسائل روزنامه های ایران را پی گیری کرده باشید و یا چند سال در نشریات ایران خبرنگار بوده باشید، خیلی راحت می توانید تخمین بزنید که تعداد مدیران زن در نشریات ایران بسیار ناچیز است.این فقط یک حدس و گمان و تخمین نیست.آمارهای دولتی نیز تقریبا این نظر را تایید می کند که سهم زنان در مدیریت روزنامه های کشور کم است.

طبق آمار وزارت فرهنگ وارشاداسلامي، تاپايان شهريورماه ۱۳۸۸ ،از ۸۰۴۴ روزنامه نگاردر سراسرايران، ۳۴۵۵ نفر زن و ۴۵۸۹ نفرمرد هستندکه از ۳۴۵۵ روزنامه نگار زن، ۱۶۴۵ نفر از آنها در استان تهران مشغول به فعالیت هستند. اما در این میان، زنان چه جایگاهی در پست های دبیرسرویسی گروه ها، دبیرتحریریه و مدیر مسوولی روزنامه ها، مجلات و خبرگزاری ها دارند؟ در همین سال روزنامه تهران امروز با چهار گروه، هیچ مدیر زنی ندارد و فقط مسوولیت دو صفحه در این روزنامه بر عهده زنان است، روزنامه اعتماد ملی پیش از توقیف از میان هشت گروه تنها یک دبیر سرویس زن داشت. روزنامه های دیگر نیز به جز روزنامه اعتماد وضعیتی بهتر از این نداشتند. اعتماد از مجموع هشت دبیرسرویس زن، چهار دبیر سرویس زن داشت.

دبیران و سردبیران مرد

وضع در سال های قبل نیز بهتر از این نبود. اغلب روزنامه ها فقط دبیران مرد داشتند و یا حداکثر،مسوولیت دبیری اجتماعی خود را به زنان واگذار می کردند. دبیران تحریریه که به نوعی مدیر اجرایی تحریریه نشریات محسوب می شوند نیز غالبا در تسلط مردان بوده و هست. هرچه بالاتر می روی محدودیت بیشتر می شود. سردبیری کل و یا اعضای شورای سردبیری نیز در اغلب نشریات به ویژه در روزنامه ها در اختیار مردان قرار دارند. آمار دقیقی از تعداد مدیران مسوول زن در مطبوعات ایران وجود ندارد اما با مروری بر نام مدیران مسوول نشریات ایران روشن می شود که تعداد مدیران مسوول زن نیز کاملا در اقلیت قرار دارد.

سقف شیشه ای برای مدیریت زنان

هیچ قانون نوشته شده‌ای، زنان را از قرار گرفتن در پست‌های کلیدی در روزنامه‌ها و مجلات منع نمی‌کند، اما یک سقف شیشه‌ای و شاید هم نامریی برای بالارفتن زنان در پست‌های مدیریتی وجود دارد. به محض اینکه در این باره مدیران ارشد روزنامه‌ها را مورد سوال قرار می‌دهید که چرا زنان را کمتر در پست‌های مدیریتی به کار می‌گیرید؟ پاسخ می‌دهند محدودیتی برای زنان وجود ندارد، معیار ما فقط توانمندی است. و خیلی زیرکانه با این پاسخ به نوعی می‌گویند که اگر زنان در پست‌های مدیریتی قرار ندارند خود توانایی‌اش را ندارند.

اما یک روزنامه نگار زن در این باره به ما می‌گوید: «اغلب مدیران ارشد در روزنامه‌ها و نشریات ایران کمتر می‌توانند توانایی زنان را در بخش‌های مدیریتی ببینند و البته این بازتابی از وضعیت جامعه ایران است که تعداد مدیران زن به طور کلی در اقلیت قرار دارند. حتی بار‌ها با سردبیرانی برخورد داشته‌ام که ساعت کاری روزنامه را مانعی برای مدیریت زنان عنوان می‌کنند. آن‌ها می‌گویند که سردبیران و دبیران لازم است تا ساعت ده-یازده شب در روزنامه بمانند و زنان کمتر این موقعیت را دارند. در حالی که چنین نیست و ما تعداد زیادی روزنامه نگار زن داریم که برای انجام ماموریت‌های خبری در هرساعت از شبانه روز آماده‌اند و تاکنون در عمل نیز همین را نشان داده‌اند، حالا چطور است که وقتی نوبت به مدیریت می‌رسد زنان نمی‌توانند تا دیروقت در روزنامه بمانند. به نظر من این فقط یک بهانه است.

‏این روزنامه نگار ادامه می‌دهد: «گاهی وضع بد‌تر از این هم می‌شودو برخی ازمدیران ارشددر ‏روزنامه‌ها می‌گویندکه اگر زنان دبیرسرویس سیاسی و یا سردبیربشوند ممکن است دچار درگیری و ‏چالش های بیشتری باهمکاران خودبشوندکه در ‌‌نهایت این اعتقاد هیچ پایه دقیق ومستندی ‏ندارد. همانقدرکه یک مدیرمردممکن است باهمکاران‌اش دچار چالش شود که یک مدیر زن.»

او که سابقه کاری زیادی در روزنامه‌های ایران دارد، معتقد است: «موضوع فقط ساعت کاری نیست، خیلی از مدیران مسوول در ایران که سردبیران و دبیران سرویس را تعیین می‌کنند، به قابلیت‌های حرفه‌ای و روزنامه نگاری در این انتخاب کمتر اهمیت می‌دهند و بیشتر از توانایی‌ها به سابقه سیاسی افراد توجه می‌کنند، به همین دلیل مردانی را که در عرصه سیاست سابقه همکاری بیشتری با آن‌ها داشته‌اند، به زنان روزنامه نگار ترجیح داده می‌دهند»

مدیریت سیاسی و مردانه

گزارش وزارت فرهنگ وارشاداسلامى که در دوره اصلاحات تهیه شده بر مدیریت سیاسی و مردانه در مطبوعات ایران صحه می‌گذارد. در این گزارش در باره وضعیت مدیریت زنان درمطبوعات طی سال‏هاى ۱۳۷۴ تا ۱۳۷۸ آمده است:

«ساختارقدرت فرهنگى ورسانه‏اى کشورمردانه بوده واز آنجاکه فضاهاى رسانه‏اى چه درصداوسیماو چه درمطبوعات، فضایى سیاسى است و زنان نیز درعرصه سیاست به اندازه کافى جدى گرفته نمى‏ شوند، تصمیم‏ گیرى و مدیریت رسانه‏ اى عموماً به دست مردان بوده و تاحدود زیادى زمینه‏ هاى تبعیض در آن به چشم مى‏ خورد.»

در همین گزارش تاکید شده که در سال ۷۸ هیچ زنی در روزنامه‌های ایران سردبیر نبوده است. و بعد از گذشت ده سال نیز این وضعیت تغییری نکرده است.

در گزارش وزارت فرهنگ و ارشاد دولت اصلاحات همچنین آمده است: «محیط تحریریه‏‌ها و نشریات بزرگ عموماً مردانه است وزنان درسطح مدیریت وتصمیم‏ گیرى وسردبیرى روزنامه‏ هاى پرتیراژ، نقش بسیاراندکى دارند. درروزنامه ‏‌ها هیچ زنی سردبیر نیست وتن‌ها چهار زن به عنوان دبیرسرویس شناسایی شده‏‌اند.»

این گزارش در عین حال نکات مثبتی را هم در خصوص حضور زنان در رسانه‌های ایران مورد تاکید قرار می‌دهد: «بالارفتن سطح آموزش واشتغال طی سالهای اخیر، موجب شده که به رغم فضاى مردسالارى درمدیریت و جامعه، زنان به رقابت بامردان برخاسته وفرصت‏هاى شغلى رابه تصرف خود درآورند. بالارفتن تعداد شاغلان زن درصداوسیما، مطبوعات وناشران نشان‏ دهنده این امر است.»

نشریات خانوادگی و زنان

هر چند با توجه به همه این آمار‌ها و بررسی‌ها نمی‌توان از این نکته گذشت که در نشریات زنان و یا خانوادگی نسبت مدیران زنان به طرز چشمگیری بیشتراز دیگر نشریات است. زنان در پست‌های مدیریتی در این نشریات جایگاه بیشتری دارند و تعداد سردبیران و یا دبیران سرویس زن در این گروه از نشریات بیشتر ارزیابی می‌شود.

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • اصول رفتاری روزنامه‌نگاران در اعلامیه سازمان بین المللی روزنامه‌نگاران

    2 آذر 1394

    خبرنگاران ایران-در ماه مه اسپینوزا تابلویی در بازار اصلی خَلَپه روبه‌روی ادارات دولتی نصب کرد که روی آن نوشته بود «بازار رِجینا مارتینز». هدف از این کار ادای احترام به مارتینز و اعتراض به روند تحقیقات بود.اعلامیه سازمان بین المللی روزنامه‌نگاران(IFJ) درباره اصول رفتاری روزنامه‌نگاران به عنوان یک استاندارد حرفه‌ای برای روزنامه‌نگارانی شناخته می‌شود که در فرایند جمع‌آوری، انتقال، انتشار و اظهارنظر درباره اخبار و اطلاعات در رویدادهای توصیفی نقش دارند.

  • جنگ با دوربین؛ مروری کوتاه بر زندگی رابرت کاپا، عکاس خبری

    15 آبان 1394

    خبرنگاران ایران- «اگر عکس‌تان خیلی خوب نشده، به این خاطر است که خیلی نزدیک نشده‌اید.» اگر عکاس خبری باشید، احتمالا این جمله را شنیده‌اید. جمله‌ای از «رابرت کاپا» یکی از مهم‌ترین عکاسان خبری جهان که شهرتش را بیشتر از هرچیز مدیون عکس‌هایی است که از پنج جنگ بزرگ قرن بیستم ثبت کرد؛ جنگ داخلی اسپانیا، جنگ دوم چین و ژاپن، جنگ جهانی دوم (بخش اروپایی جنگ)، جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل و همین‌طور جنگ اول هندوچین (جنگ استقلال ویتنام از فرانسه). دوستش «جان اشتاین‌بک» ـ نویسنده آمریکایی ـ درباره‌اش نوشته است: « نمی‌توانید جنگ را تصویر کنید،چون جنگ نوعی احساسات است. اما او می‌توانست هول جنگ را در چهره یک کودک به تصویر بکشد.» ۲۲ اکتبر، ۳۰ مهر سالروز تولد رابرت کاپا بود که در ۴۱ سالگی در یکی از آخرین جنگ‌هایی که به‌تصویر کشید، کشته شد.

  • روزنامه‌نگاری که عامدانه و آشکار «بی‌طرفی» را کنار گذاشت

    7 مهر 1394

    خبرنگاران ایران- پاپ فرانسیس، رهبر کاتولیک‌های جهان هفته گذشته برای نخستین بار به آمریکا سفر کرد و یکی از مهم‌ترین سخنرانی‌هایش را در این سفر در مقابل کنگره انجام داد. او در این سخنرانی از چهار شخصیت تاریخی ایالت متحده نام برد که برای دنیای ناامن امروزی می‌توانند منبع الهام باشند؛ «آبراهام لینکلن»، «مارتین لوتر کینگ»، «دورتی دِی» و «توماس مرتن». شیوه‌ای که او در روزنامه‌نگاری آمریکا دنبال کرد، نمونه‌ای مناسب از روزنامه‌نگاری «مدافعه‌گر» محسوب می‌شود؛ سبکی از روزنامه‌نگاری که با کنار گذاشتن عامدانه و آشکار «بی‌طرفی»، عملگرایی و دفاع از اندیشه و عقیده‌ای خاص را سرلوحه خود قرار می‌دهد.