5 مرداد 1391

روزنامه نگاران وگزارش تراژدی ها

راه های موثر پوشش خبری بحرانها

5 مرداد 1391

خبرنگاران ایران –در زمان بحران ها روزنامه نگاران باید بدانند که چگونه حوادث دلخراش را پوشش خبری بدهند و ضمن توجه به وظایف خبری مراقب زندگی خود هم باشند .جنگ ، حملات تروریستی ،سوانح هوایی ،حوادث طبیعی ،آتش سوزی و قتل از جمله تراژدی هایی هستند که اصحاب رسانه ،گزارشگران و عکاسان خبری باید به موقع آنها را پوشش خبری بدهند .این تراژدی ها که همه قربانیانی دارند بر جامعه بسیار تاثیر گذارند و تا مدتها در خاطره جمعی مردم باقی خواهند ماند به همین خاطر است که پوشش خبری آنها از اهمیت ویژه ای برخوردار است .

در هنگام مصاحبه با قربانیان چه باید کرد

مصاحبه با قربانیان یک تراژدی، یکی ازفعالیتهای اصلی در روزنامه نگاری بحرانها است اما این مصاحبه شرایط مصاحبه عادی را ندارد و روزنامه نگار باید بداند که در چنین موقعیت دشواری چگونه رفتار کند . یک روزنامه نگار حرفه ای در چنین شرایطی باید به بازماندگان و قربانیان حادثه کمک کند تا به گونه ای مفید ماجرا را بازگو کنند . سیمپسون و کوت در کتابشان به نام "پوشش خشونت" معتقدند روزنامه نگار باید در پی پرسش هایی باشد، پیش از اینکه سردبیر یا معاون سردبیر به او بگویند چه کند ، سولاتی از این دست :

این واقعه نیازمند انجام مصاحبه فوری با چه کسانی است ؟

آیا سرزده و ناگهانی مصاحبه کردن با مردمی که غمگین ، سردرگم، ضربه خورده و وحشت زده هستند ارزشی دارد ؟

با افراد درباره چه چیزی بحث و صحبت کنیم و آیا پیش از آنکه موافقت آنها را جلب کنیم حرف زدن با آنها کار درستی است ؟

نویسندگان این کتاب در این باره بیشتر توضیح می دهند :«مصاحبه با قربانیان حوادث دلخراش نباید با مطالب دیگری عوض شوند چرا که داستان آنها از هر چیز دیگری مفیدتر و موثرتر است اما با این همه با مصاحبه شوندگان باید به سبکی عاقلانه رفتار شود، هر مصاحبه به یک داوری سنجیده درباره ظرفیت افراد نیازمند است انجام مصاحبه با قربانیان تا زمانی که گزارشگر آنچه را که روزنامه نگاران" موافقت آگاهانه " می نامند کسب نکرده باشد ، کاری غیر اخلاقی است و این مرحله زمانی است که مصاحبه شونده حتی دارو مصرف نمی کند.»

همچنین در مصاحبه با این افراد باید نکات زیر را رعایت کنید :

هنگام مصاحبه با قربانیان همیشه با احترام برخورد کنید . روزنامه نگاران همیشه به دنبال آنند که به بازماندگان حادثه نزدیک شوند اما باید بدانید که این کار از حساسیت بالایی برخوردار است و همیشه باید زمان عقب نشینی را در نظر داشت .

نکته ای که همیشه به روزنامه نگاران توصیه می شود این است هرگز به قربانیان یک حادثه نگویید :«که درکتان می کنم یا می فهمم چه احساسی دارید »می توانید برای بازماندگان ابزاز تاسف کنید اما از گفتن این کلمات پرهیز کنید . مثلا هنگامی که با والدین کودکی که به قتل رسیده تماس می گیرید دقت کنید از این جملات و یا سوالات پیش و پا افتاده ای «مثل چه احساسی دارید؟ »خودداری کنید . راه بهتر برای آغاز یک تعامل می تواند با گفتن این جمله شروع شود :«من واقعا از اتفاقی که برای فرزند شما افتاده متاسفم »همچنین روزنامه نگاران باید درباره پرسش هایی خود بسیار محتاطانه و ملاحظه کارانه رفتار کنند به ویژه سوالاتی که می توانند به گونه ای غیرعمد اتهامی را به اشخاص وارد کند . از همان ابتدا با سوالات خیلی سخت مصاحبه شونده را گیج نکنید و سعی کنید به آسیب دیدگان بفهمانید که قصد تان کمک و تشریح زندگی شان است تا از این طریق بهبودی در شرایط شان رخ دهد .مثلا اگر با بستگان فرد گم شده ای صحبت می کنید سعی کنید برای شان روشن کنید که قصدتان نوشتن شرح زندگی شان است پیش از اینکه دیر شود و اتفاقی برای خودشان و یا مفقود شده بیفتد .

مهارتهای اساسی همدلی در مصاحبه

کارشناسان تعدادی مهارت اساسی را برای مصاحبه در موقعیتهای فاجعه بار توصیه می کنند و از واژه همدلی نام می برند،همدلی ظرفیتی است برای مشارکت در عواطف ،احساسات ، تفکرات و تحرکات دیگران . قبل از هر چیز هنگام مصاحبه نیازمند دانستن مهارتهایی هستید که برای ابراز همدلی و همدردی به کار می روند .

- خود را به موضوع علاقه مند نشان دهید

- مودبانه برخورد کنید

- توجه کافی داشته باشید

- خود را در جریان واقعه قرار دهید

- داوری و قضاوت نکنید

- همواره برای مصاحبه شونده احترام قائل باشید

به یاد داشته باشید برخی افراد در هنگام حوادث عمیقا در خود فرو می روند و نیاز دارند تا حدی از این حالت بیرون بیایند تا لب به سخن بگشایند آنها در این موارد به همدلی شما بیشتر نیاز دارند در این موارد باید نشان دهید که همراه هستید ومی توانید دیگران را درک کنید .

چگونه درباره حوادث بنویسیم

مرحله بعدی کار گزارشگر نوشتن و گزارش اطلاعاتی است که به دست آورده در این زمان روزنامه نگار چه وظیفه ای دارد و چگونه باید درباره این حوادث صحبت کند تا تاثیر گذاری بیشتری بر جامعه اش داشته باشد ؟

از زندگی قربانیان و تاثیر آن بر جامعه گزارش بنویسید . داستان های کوتاه درباره قربانیان،سرگرمی های مورد علاقه شان ،اثرات چندگانه زندگی شان و آنچه که آنها را ویژه ساخته همیشه برای خوانندگان جذاب است .در سال 1995 پس از بمباران شهر اوکلاهما، روزنامه اوکلاهمان چنین داستان هایی را منتشر و " شرح زندگی "نامید . پس از 11 سپتامبر و حمله به مرکز تجارت جهانی، روزنامه نیویورک تایمزداستان های کوتاه خود درباره قربانیان را "شرح غم "نامید . روزنامه ازبیوری پارک پرس داستانهای خود را "پاسداشت" نامید .این داستان های کوتاه می توانند هر روز با یک شیوه واحد به چاپ برسند تا زمانی که شرح زندگی همه قربانیان داده شود .بعضی اوقات این گزارش ها طولانی تر هم می شوند . در این مواقع بر زندگی قربانی متمرکز شوید ،به زندگی شخص دقیق شوید همان گونه که عکاس در تنظیم عکس به چهره فرد دقیق می شود .به جزئیات ماجرا بپردازید چرا که توجه به جزئیات در ساختن تصویری واقعی از رخداد یا زندگی قربانی کمک می کند . بهتر است اما جزئیات خونبار را در گزارشتان نیاورید .پس از بمباران شهر اوکلاهما برخی از گزارشگران ترجیح دادند که چیزی از اجساد تکه تکه شده قربانیان را که از درختان نزدیک ساختمان فدرال آویزان بود نشان ندهند . چرا که تصویر کردن این صحنه ها هیچ فایده ای برای مخاطب ندارد و تنها اثرات روحی بد به جا می گذارد .همچنین همیشه از نقل قول و روایات نزدیکان قربانیان بهره بگیرید .

روزنامه نگار باید با دانستن این مطلب که پوشش خبری اش از یک حادثه دلخراش بر خوانندگان ، شنوندگان و بینندگان زیادی تاثیر می گذارد به سراغ سوژه های خبری اش برود .روزنامه نگار در این مواقع باید دائم این سوالها را از خود بپرسد ؟جامعه به دنبال چیست ؟ چه می خواهد بداند ؟ چه میزان از پوشش این خبر زیاده روی و افراط است ؟ و چه وقت رسانه ای خود غرق داستانی می شود که مردم به آن توجه کمی دارند ؟

چگونه مراقب خود باشیم

برخی روزنامه نگاران هم ممکن است از پوشش اخبار فاجعه بار عذاب بکشند، همه روزنامه نگاران باید از تاثیراتی که چنین کاری بر ذهن و جسم آنها می گذارد، آگاه باشند و با علم به این موضوع پا به صحنه بگذارند .با این همه لازم است همیشه محدودیتهای خود را بدانید و اگر فکر می کنید قادر به انجام ماموریت نیستید از ابتدا آن را با مدیرتان در میان بگذارید و بگویید احتمالا بهترین شخص برای انجام آن نیستید . چون در صحنه بودن و جازدن به مراتب بدتر از اعتراف به ناتوانی در ابتدای اجرای ماموریت است .

وقتی در صحنه حضور پیدا کردید . چگونگی کنار آمدن با فشارها را یاد بگیرید . سرگرمی ، ورزش و حتی گاهی زنگ تفریح دادن به خود لازم است . مثلا چند دقیقه ای دور بودن از موقعیت می تواند اضطراب تان را کم کند.بعضی راه رفتن طولانی و آرام و عمیق نفس کشیدن در چنین شرایطی را مفید می دانند . همه اینها برای سلامت جسمی و روحی شما و نتیجه بهتر از کار گرفتن ضرری است .

روزنامه نگاران اغلب با نوشتن و تولید یک گزارش درد خود را التیام می دهند .«اما نکته اینجاست که آنها نمی توانند همه موضوعات را در روزنامه بیاورند . موضوعاتی که یا خیلی وحشتناک و تکان دهنده اند و یا خیلی تند و نامرتبط.» پنی کوکرل از نویسندگان روزنامه اوکلاهمان در این باره گفته است :«آنچه که واقعا بعد از این واقعه به آن نیاز داشتم فرصتی برای تبادل اطلاعات با همکاران روزنامه نگارم بود.» روزنامه نگاران هم در این باره متفاوت از پلیس و نیروهای اورژانس و آتش نشانی نیستنداغلب شان موضوع را برای همکاران شان راحت تر بیان می کنند تا با دیگران. همان گونه که مارک پدالتی ،مردم شناس و نویسنده داستان های جنگ می گوید : «اگر چه در گزارشگری همه چیز باید بر اساس واقعیت باشد و نیاز به معرکه گیری ندارد اما این رفتار اغراق آمیز در فرهنگ روزنامه نگاران جا افتاده است .»

البته این را هم بدانید که گاه مشکلات تان از این هم فراگیرترمی شود و به این راحتی ها حل نمی شود . مخبر جنگی، ارنی پایل، پیش از مرگش در آوریل 1945 این گونه نوشت :«بعد از ماموریت برای مدتی طولانی درگیر مشکل بودم . روحم سست بود و متزلزل و گیج بودم .»مثل همه کسانی که دچار غم و درد می شوند ، روزنامه نگاران هم با خود می اندیشند که آیا این غم و درد از آن آنهاست یا نه . سرکوب احساسات ، اختلالات را طولانی ترمی کند و در آینده اثرات وخیم تری بر جا می گذارد. برگزاری جلسات مشترک و بازگو کردن این خاطرات و احساسات به جزبهتر کردن حال شما می تواند موجب ایده دادن به دیگران در هنگام گزارش کردن بحرانها باشد، اما اگر این حالات ادامه یافت حتما از یک مشاور حرفه ای کمک بگیرید .

برخی منابعی که در نوشتن این مطلب از آنها استفاده شد :

http://www.dartcenter.org/quick tips/interviewing.php

روزنامه نگاری بحران، فصلنامه وسایل ارتباط جمعی ، شماره 74

تهیه گزارش زیر آتش : امنیت جانی و رفاه عاطفی خبرنگاران ، هوارد تامبر ، ترجمه فاطمه اقطاعی

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • برگ‌های مطایبه‌آمیز از تاریخچه ممیزی در روزنامه‌نگاری فارسی

    9 آذر 1394

    خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست:اگرچه ممیزی یا سانسور امری است که اعمال آن با طنز، شوخی و مطایبه فاصلهء بسیاری دارد، بررسی خاطره‌های مطبوعاتی نشان می‌دهد در تاریخچه‌ی ممیزی در ایران، برگ‌هایی که خواندن‌شان امروز لبخند بر صورت می‌نشاند یا موجب خنده می‌شود، کم نیست؛ هرچند می‌توان در پس خنده‌های امروزین، بر رنجی که متحملان ممیزی کشیده‌اند گریست.سیدفرید قاسمی از نادر پژوهشگران تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانی، در یکی از جلدهای مجموعهء «صدخاطره از صد رویداد» به نقل خاطره‌هایی می‌پردازد که گهگاه برای مخاطب امروزی خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. قصهء تلخ سانسور و ترس، از دیرباز تا فرداها، هرگز از لبخند و تلخند خالی نبوده است و نخواهد بود.

  • خبرنگاران زن و تحصیلکرده ها به شبکه‌های اجتماعی علاقه بیشتری دارند

    20 مهر 1394

    این روزها استفاده از شبکه‌های اجتماعی هر روز در بین خبرنگاران رواج بیشتری پیدا می‌کند اما همه خبرنگاران نسبت به استفاده از این شبکه‌ها نظر مشابهی ندارند، برخی معتقدند استفاده از این شبکه‌ها فایده ای ندارد و اساساً نسبت به آن‌ها نظر مثبتی ندارند. برخی از آن‌ها معتقدند استفاده از این شبکه‌ها برای شهرت شان خوب است و این طور مردم بیشتر با مطالب و تولیدات آن‌ها آشنا می‌شوند.

  • نیوشا،عکاسِ خودآموخته‌ای که جهانی شد

    16 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-نیوشا توکلیان خود را خیلی احساساتی و عاطفی می‌داند: «اگر چیزی قلبم را به درد بیاورد به دنبالش می‌روم تا روایت و قصه آن را بیرون بکشم، حتی اگر الزاماً در اطراف خودم و در حیطه تجربیات زندگی‌ام نباشد.» سال گذشته هم خبرساز شد به خاطر جایزه‌ای که پس داد و از قبولش سرباز زد، جایزه پنجاه‌هزار یورویی بنیاد «فتوژورنالیسم کارمینیک». به خاطر اینکه فکر می‌کرد با پذیرفتن این جایزه اجازه خواهد داد در اثرش دخل و تصرف شود. او به خاطر استقلال حرفه‌ای‌اش از این جایزه گذشت.