27 خرداد 1391

روزنامه نگاری با کیفیت چیست

دقت در روزنامه نگاری اولویت دارد یا سرعت

27 خرداد 1391

خبرنگاران ایران-روزنامه نگاری با کیفیت چه معنایی دارد ؟ آیا خبرنگاری که توجه بیشتری به منابع خبری اش دارد و نظارت بیشتری به کارمی گیرد تا گزارشش را با دقت و کیفیت تهیه کند خبرنگار بهتری است یا روزنامه نگاری که همان گزارش را با سرعت بیشتری تهیه و به خوانندگان یا شنوندگانش می رساند ؟ آیا می توان در گزارشگری دقت را فدای سرعت کرد یا برعکس ؟ و آیا اصلا چیزی به نام روزنامه نگاری با کیفیت در دنیای امروز وجود دارد ؟

سرعت در مقابل دقت

هر روزنامه نگاری با این کشمکش دائمی طرف بوده است کشمکش بین سرعت و دقت ؟ بارها در سرویس های خبری روزنامه ها این جمله را شنیده ایم .ما باید اولین کسی باشیم که این خبررا منتشر می کنیم .گاهی فقط چند ساعت دست نگه داشتن در انتشار خبری برای تکمیل اطلاعات به قیمت این تمام شده که روزنامه رقیب آن گزارش را منتشر کرده و شما دیگر بعد از او دنباله رو خواهید بود. اما اگر شما گزارش بهتری را تهیه کرده باشید که پر از اطلاعات، آمار و ارقام باشد چه ؟ آیا شما کار باارزشتری انجام نداده اید ؟

خبرنگاران بی بی سی در این مورد تکلیف مشخصی دارند آنها به خصوص وقتی خبری ممکن است جامعه را تحت تاثیر زیاد قرار دهد . اغلب دقت را بر سرعت ترجیح می دهند .کارشناسان این رسانه معتقدند شاید بهتر باشد سرعت خبررسانی را کمی آهسته تر کنیم تا بتوان کیفیت گزارش های منتشر شده را بالا ببریم.

شاید به همین دلیل برخی مفهوم روزنامه نگاری با کیفیت را مطرح کرده اند روزنامه نگارانی که صبر می کنند تا اخبار را با کیفیت بهتری منتشر کند. آنها حوصله بیشتری به کار می برند تا رسانه شان اخبار معتبر را منتشر کند، شاید به قیمت فدا کردن سرعت .

آنها تاکید می کنند : همیشه دقت بر سرعت اولویت دارد به خصوص حالا که اخبار ضد و نقیض با گسترش شبکه های اجتماعی خیلی زود به گوش مخاطب می رسد اما مخاطب واقعی یک شبکه خبری و روزنامه همیشه به دنبال دریافت اطلاعات درست و صحیح است نه اطلاعات مغشوش و نادرست .

گزارش های اولیه همیشه ممکن است مبهم و گمراه کننده باشند و شاهدان عینی اشتباه کنند اما اگر منابع درست و مطمئنی پیدا کنیم می توانیم گزارش بهتری هم ارائه دهیم.

یکی از خبرنگاران ایرانی که در این باره با سایت خبرنگاران ایران گفتگو می کند به صحت اخبار بیشتر از سرعت در اطلاع رسانی اعتقاد دارد اما با این همه مطمئن نیست که این شیوه ای که او همیشه برای کارش در نظر گرفته شیوه صحیحی است :«همیشه در نوشتن گزارشهایم دقت را به سرعت ترجیح داده ام اما گاهی این دقت زیاد موجب شده از همکارانم عقب بمانم و آنها گزارشگران بهتری به حساب بیایند . چند سال پیش موضوعی پیش آمد که نداشتن سرعت مرا از بقیه عقب انداخت . موضوع دانشجویان ستاره دار برای اولین بار بود که در کشور مطرح شده بود و قرار بود در رسانه های خبری فاش شود . اوایل ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد بود و من خیلی زود به وسیله منابع خبری ام از موضوع مطلع شده بودم اما چون نمی خواستم گزارشم یک طرفه باشد می خواستم حتما نظر مسوولان دولتی را هم داشته باشم و با آمار و ارقام محکم گزارش بدهم .گزارش را کمی بیشتر از آن حدی که لازم بود، نگه داشتم در همین زمان روزنامه دیگری همان ماجرا را فاش کرد . در حالی که گزارش من کاملتر از گزارش این خبرنگار بود فردای چاپ گزارش اول منتشر شد گزارش من کاملتر بود و منابع محکم تری داشت اما من اولین نفری نبودم که موضوع را منتشر می کردم دیگر فاش شدن این ماجرا کار من نبود. »

او ادامه می دهد : «تا مدتها درباره این موضوع ناراحت بودم با خودم فکر می کردم می توانستم گزارشم را زودتر از همکارم منتشر کنم و در گزارشم به خواننده بگویم که تنها با گزارشها و اطلاعات اولیه برایش موضوع را تا همین جا گزارش کرده ام..هنوز هم دقت برایم مهم تر از سرعت است اما گاهی گزارش هایم را که هنوز کامل نشده اند برای اجتناب ازتکرار این ماجرا زودتر منتشر می کنم اما موضوع را رها نمی کنم و در گزارشهای بعدی بیشتر به ابعاد موضوع می پردازم ،نمی دانم این روش تا چه حدعلمی است اما از تجربیات شخصی ام به آن رسیده ام .»

سرعت را نباید نادیده گرفت

اما عده دیگری معتقدند که سرعت در اطلاع رسانی مهمترین وظیفه روزنامه نگار است روزنامه نگار حق ندارد آن را فدای موضوعی به نام کیفیت کند گاه سرعت در اطلاع رسانی می تواند جلوی فاجعه ای را بگیرد این عده به موضوع های حیاتی و بیماری ها اشاره می کنند .مثلا اگر درباره بیماری واگیر داری مطلع شدیم آیا باید صبر کنیم تا منبع مطمئنی آن را تایید کند یا باید خیلی زود اطلاع رسانی کنیم تا جلوی مرگ عده بیشتری را بگیریم کدامیک مهمترند ؟و اگر به موضوع اعتبار رسانه مان فکر نکنیم آن وقت چه می شود؟ آیا اگر چند بار خبر نادرستی را منتشر کنیم بازهم می توانیم از مخاطبمان بخواهیم به ما اعتماد داشته باشند ؟ برخی این چالش ها را در ذات این حرفه می دانند . تنگناهایی که هیچوقت پاسخ مشخصی نمی توان به آنها داد ؟

روزنامه نگار دیگری که با سایت خبرنگاران ایران صحبت می کند به شدت به رقابتهای حرفه ای برای رشد روزنامه نگاری معتقد است و می گوید بدون سرعت در اطلاع رسانی نمی توان رقابت ایجاد کرد :« فشار برای سریع بودن در مقابل دقیق بودن گاه خبرنگارها را با تصمیم های سختی روبرو می کند. اما نمی شود گفت کدام تصمیم بهتر است.گاهی مجبوریم برای اطلاع رسانی سریع و جلو گیری از یک فاجعه کیفیت را فدا کنیم .چند سال پیش در یکی از بیمارستانهای تهران داروی بیهوشی استفاده شده بود که مرگ چند بیمار را به دنبال داشت،چند نفر از خانواده بیماران و حتی یک پزشک با روزنامه ما تماس گرفته و این خبر را اعلام کردند . خبر به طور ضمنی درست به نظر می رسید اما ما صدرصد مطمئن نبودیم اما خبر را منتشر کردیم و از قضا جلوی فجایع بیشتری را گرفتیم .می دانم اگر می خواستیم فقط به خودمان فکر کنیم ممکن بود از ترس شکایت بیمارستان و بی اعتبار شدن روزنامه خبر را منتشر نکنیم ما این کار را کردیم و در رسانه های ایران هم در این موضوع اولین اطلاع رسان بودیم اما تاکید می کنم که تصمیم گیری کار سختی بود ».

این موضوع همیشه در تحریریه رسانه های مهم دنیا هم موضوع بحث و جدل است و گاه ساعتها وقت سردبیر، دبیرسرویس و خبرنگار را می گیرد این تصمیم به نوعی اعتبار رسانه را نشانه می گیرد .

یکی از مثال های مهم بین المللی در این باره مربوط به خبری است که در این سال ها درباره اش بسیار صحبت شده: انفجارهای لندن در هفتم ژوئیه سال 2005 - روزی که حمله کنندگان انتحاری 52 نفر را در لندن کشتند و بیش از 700 نفر دیگر را زخمی کردند، در عملیاتی تروریستی علیه مسافرانِ وسایل نقلیه عمومی.

اول، مقام های رسمی گفتند "احتمالا اتصالی شبکه برق رسانی" باعث انفجارهای داخل مترو شده است . بی بی سی، به همراه سایر شبکه های خبری، همین خبر را منتشر کرد. اما کمی بعد، دیگر شبکه های خبری - و نه بی بی سی - خبرهای دیگری را منتشر کردند که انفجارها به خاطر بمب گذاری بوده است.

بی بی سی این روزها عملا معتقد است درستی را نباید فدای سرعت کرد و این نکته را به روزنامه نگاران خود بارها گوشزد کرده است .

چه کاری واقعا درست است ؟

این روزها یکی از اصلی ترین بندهای مرامنامه ها اخلاقی خبرنگاری در دنیا به همین موضوع اشاره دارد و خیلی از این مرامنامه ها تاکید می کنند که نباید صحت و درستی را فدای سرعت کرد .

موضوعی که رسانه‌های خبری جدید آن لاین هم به شدت با آن درگیرند ، خبرنگارانی که مدام در حال به روز کردن اخبار هستند می پرسند ؟هنگامی که فردی با این سرعت کار می‌کند، باید پذیرفت که احتمال بروز خطا در روند کار وی نیز بالا می‌رود. از غلط دیکته گرفته تا اشتباه آماری همه و همه در روند انتشار خبر به این سرعت امری غیرقابل پیشگیری است. در این موارد باید چه کرد ؟

اطلاعات را نباید خیلی دیر منتشر کرد اما این به همان اندازه هم خطرناک است که اطلاعات تایید نشده و شایعه ها را منتشر کنیم ؟ به راستی چه باید کرد ؟

آیین نامه های جهانی می گویند در چنین مواقعی، خبرنگارها روی مو راه می روند و باید بتوانند تعادل بین دقت و سرعت را نگه دارند.

اعلامیه فدراسیون جهانی خبرنگاران (آی اِف جِی)در این باره تاکید می کند :خبرنگاران باید تنها بر اساس داده هایی که منشاء و منبع آن را می داند گزارش تهیه کنند. یک خبرنگار نباید اطلاعات ضروری را نادیده بگیرد و یا اسناد را تحریف کند .همچنین خبرنگاران باید برای کسب خبر ، عکس و مدارک تنها از روش های منصفانه استفاده کند .

خبرنگاران باید نهایت تلاش خود را برای تصحیح اطلاعات منتشر شده ای که به طور زیان آوری نادرست تشخیص داده شده ، به کار برند. و درباره منبع اطلاعاتی که به صورت محرمانه بدست آمده است ، رازداری حرفه ای را رعایت کنند .

هر چند در مواقع بحرانی راه حلهایی وجود دارد راه هایی که بنگاه های بزرگ خبر رسانی دنیا از آنها بهره می گیرند .می توان اطلاعات را به نقل از موسسات خبری منتشر کرد، ذکر منبع خبر در این موارد لازم است همچنین در این موارد باید تاکید کرد که که نمی توانیم صحت اطلاعات را به طور مستقل تایید کنیم.این کاری است که در واقع هر زمان که به منبع خبرمان مطمئن نیستم باید انجام دهیم.

در استفاده از شبکه های اجتماعی اینترنتی وضعیت پیچیده تری وجود دارد ؟بهترین راه حل این است که از این شبکه هابه عنوان سرنخ استفاده کنیم. بعد، باید به شیوه معمول صحت و سقم خبر را ارزیابی کنیم و اطمینان پیدا کنیم که خبر درست است.خیلی اوقات در شبکه های اجتماعی اخباری منتشر می شوند که واقعیت ندارند بنابراین سنجش و پی گیری صحت و سقم این اخبار از اهمیت بالایی برخوردار است .

در حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری ایران ( سال 88) این شیوه کاربرد زیادی داشت و بسیاری از رسانه های خبری روز دنیا از این شیوه بهره می گرفتند و سرنخ هایشان را از شبکه های اجتماعی دریافت می کردند و بعد با تکمیل اطلاعات و صحبت با منابع معتبر گزارش دقیق آن را منتشر می کردند .

برخی معتقدند هميشه دقت بر سرعت ارجحيت دارد. بنابراین اگر خبرنگار درباره موضوعی مطمئن نیست بهتر است صبر کند . اگر اولين نفری باشيد که يک خبر اشتباه بدهید اصلا به هدف خود نرسيده‌ايد.شاید بعدها خوانندگان شما گزارش شما را با نسخه اولیه آن مقایسه کنند و خود به نتیجه برسند که کدام کار اعتبار بیشتری دارد .

این روزها خیلی از خبرنگاران از روی عکس و ویدیو نتایجی می گیرند و خبرشان را زودتر از موعد مشخص منتشر می کنند اما دروغ های دیجیتال این روزها زیاد شده و این طور نیست که همیشه این موارد صحیح باشند و باید درباره این منابع هم مثل سایر منابع از صحت و سقم این منابع و اطلاعات اطمینان حاصل کرد .

هر چند درباره این موضوع نمی توان نسخه واحدی صادر کرد و به خبرنگاران توصیه مشخصی کرد اما می توان گفت که صداقت و درستی دربیان مطالب و ارائه اطلاعات صحیح و معتبر، از طریق تعهد صادقانه به واقعیت عینی از اصول جهانی تایید شده حرفه روزنامه نگاری هستند و تا جایی که می توان نباید به این اصول خدشه وارد کرد .

  • Version imprimable de cet article Version imprimable
  • envoyer l'article par mail envoyer par mail
  • برگ‌های مطایبه‌آمیز از تاریخچه ممیزی در روزنامه‌نگاری فارسی

    9 آذر 1394

    خبرنگاران ایران - سعید رازی دوست:اگرچه ممیزی یا سانسور امری است که اعمال آن با طنز، شوخی و مطایبه فاصلهء بسیاری دارد، بررسی خاطره‌های مطبوعاتی نشان می‌دهد در تاریخچه‌ی ممیزی در ایران، برگ‌هایی که خواندن‌شان امروز لبخند بر صورت می‌نشاند یا موجب خنده می‌شود، کم نیست؛ هرچند می‌توان در پس خنده‌های امروزین، بر رنجی که متحملان ممیزی کشیده‌اند گریست.سیدفرید قاسمی از نادر پژوهشگران تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانی، در یکی از جلدهای مجموعهء «صدخاطره از صد رویداد» به نقل خاطره‌هایی می‌پردازد که گهگاه برای مخاطب امروزی خنده‌دار به‌نظر می‌رسد. قصهء تلخ سانسور و ترس، از دیرباز تا فرداها، هرگز از لبخند و تلخند خالی نبوده است و نخواهد بود.

  • خبرنگاران زن و تحصیلکرده ها به شبکه‌های اجتماعی علاقه بیشتری دارند

    20 مهر 1394

    این روزها استفاده از شبکه‌های اجتماعی هر روز در بین خبرنگاران رواج بیشتری پیدا می‌کند اما همه خبرنگاران نسبت به استفاده از این شبکه‌ها نظر مشابهی ندارند، برخی معتقدند استفاده از این شبکه‌ها فایده ای ندارد و اساساً نسبت به آن‌ها نظر مثبتی ندارند. برخی از آن‌ها معتقدند استفاده از این شبکه‌ها برای شهرت شان خوب است و این طور مردم بیشتر با مطالب و تولیدات آن‌ها آشنا می‌شوند.

  • نیوشا،عکاسِ خودآموخته‌ای که جهانی شد

    16 شهریور 1394

    خبرنگاران ایران-نیوشا توکلیان خود را خیلی احساساتی و عاطفی می‌داند: «اگر چیزی قلبم را به درد بیاورد به دنبالش می‌روم تا روایت و قصه آن را بیرون بکشم، حتی اگر الزاماً در اطراف خودم و در حیطه تجربیات زندگی‌ام نباشد.» سال گذشته هم خبرساز شد به خاطر جایزه‌ای که پس داد و از قبولش سرباز زد، جایزه پنجاه‌هزار یورویی بنیاد «فتوژورنالیسم کارمینیک». به خاطر اینکه فکر می‌کرد با پذیرفتن این جایزه اجازه خواهد داد در اثرش دخل و تصرف شود. او به خاطر استقلال حرفه‌ای‌اش از این جایزه گذشت.